Ustavni sud vodi građane u Strazbur: Žalbe na sporost postupaka

Crna Gora je u prvih šest mjeseci 2026. godine po presudama i odlukama Evropskog suda za ljudska prava (ESLJP) isplatila 15.839 eura, a zbog 80 predmeta koji čekaju pred odborom ili vijećem očekuje se više presuda protiv države. Tri četvrtine predmeta koje je ESLJP od januara do kraja juna 2026. dostavio Crnoj Gori na izjašnjenje odnose se na dužinu postupaka pred Ustavnim sudom.

U izvještaju Kancelarije zastupnika Crne Gore pred ESLJP za prvo polugodište ove godine navodi se da je tokom cijele 2025. godine po istom osnovu isplaćeno 53.581 euro, a da su sve isplate u prvoj polovini ove godine izvršene u rokovima koje je odredio Sud. Izvještaj, koji potpisuje zastupnik Crne Gore pred ESLJP Mirko Đuković, otkriva da je Sud u prvih šest mjeseci ove godine Crnoj Gori na izjašnjenje dostavio 16 predstavki, od kojih se 12, odnosno 75 odsto, odnosilo na navodnu povredu prava na pravično suđenje zbog dužine postupaka pred Ustavnim sudom.

Preostali predmeti odnosili su se na navodnu nepristrasnost sudije Ustavnog suda, pravo na imovinu, zahtjev za intervenciju države kao treće strane, kao i zahtjev za privremenu mjeru zbog odluke crnogorskih organa o izručenju jednog podnosioca predstavke. Na početku 2026. godine pred ESLJP bilo je 138 neriješenih predstavki protiv Crne Gore, od kojih je 58 bilo pred sudijom pojedincem, 64 pred odborom od troje sudija, a 16 pred vijećem od sedam sudija.

Kancelarija ocjenjuje da je, imajući u vidu da 80 predmeta čeka pred odborom ili vijećem, “realno očekivati više presuda protiv Crne Gore u narednom periodu”. Navodi se i da se zaostatak blago gomila, jer je Sud tokom 2025. godine primio 172, a odlučio o 112 predmeta. U statističkom prilogu izvještaja navodi se da je Crna Gora krajem prošle godine imala 139 neriješenih predstavki, odnosno oko 224 na milion stanovnika, zbog čega je po tom kriterijumu bila pri samom vrhu država članica Savjeta Evrope.

Kancelarija navodi da se građani Crne Gore Strazburu obraćaju znatno češće od evropskog prosjeka, što, kako ocjenjuju, “obično ukazuje na nepovjerenje u domaće pravosuđe ili na sistemske probleme koji se ne rješavaju kod kuće”. ESLJP je tokom prvog polugodišta utvrdio povredu prava na pravično suđenje zbog prekomjerne dužine postupaka pred Ustavnim sudom u predmetima Živković i drugi i Vuković protiv Crne Gore. U prvom predmetu, koji je obuhvatio osam predstavki, dosuđeno je ukupno 11.650 eura, dok je Vukoviću dosuđeno 2.400 eura na ime nematerijalne štete i 250 eura troškova postupka.

Izvještaj se takođe osvrće na deset presuda protiv Crne Gore koje su pod nadzorom Komiteta ministara Savjeta Evrope, od kojih je jedna pod pojačanim nadzorom. Riječ je o predmetu Dedić i drugi, odnosno grupi Radoje Dakić, zbog neizvršenja domaćih odluka u korist 605 bivših radnika tog preduzeća. Među predmetima pod standardnim nadzorom su i slučajevi koji se odnose na policijsko zlostavljanje, loše uslove u pritvoru, neujednačenu sudsku praksu, neizvršenje pravosnažnih odluka i zadržavanje duže od 72 časa.