Prva žena borbeni pilot na svijetu porijeklom iz Crne Gore - priča o Sabihi Gokčen

U istoriji svjetske avijacije, posebno mjesto zauzima Sabiha Gokčen, prva žena borbeni pilot na svijetu i značajna ličnost čiji su korijeni iz Crne Gore. Njeno ime danas nosi drugi međunarodni aerodrom u Istanbulu, a njen život predstavlja simbol hrabrosti, obrazovanja i vjere u ostvarenje snova.

Prema brojnim izvorima, porodica Sabihe Gokčen potiče iz sela Lozna kod Bijelog Polja. Početkom XX vijeka, njeni roditelji su se preselili u Bursu, gdje je Sabiha rođena 22. marta 1913. godine. U turskoj publicistici se često navodi da je njena porodica pripadala poznatoj porodici Ćorović, što je čini jednom od najpoznatijih ličnosti porijeklom iz današnje Crne Gore.

Njeno djetinjstvo bilo je teško, jer je rano ostala bez roditelja i odrastala u skromnim uslovima. Sve se promijenilo 1925. godine, kada je odlučila da priđe Mustafi Kemalu Ataturku tokom njegove posjete Bursi. Ispričala mu je svoju životnu priču i izrazila želju za školovanjem, ali je istakla da njena porodica to ne može priuštiti. Ataturk, dirnut njenom odlučnošću, poveo ju je u Ankaru, gdje je postala jedno od njegovih usvojenih djece.

Ataturk joj je omogućio obrazovanje i odrastanje u okruženju koje je cijenilo znanje i ravnopravnost žena. Sabiha je postala jedno od najuspješnijih ostvarenja Ataturkove vizije moderne države. Presudan trenutak za nju desio se 1935. godine, kada je Ataturk poveo Sabihu na otvaranje Turske vazduhoplovne škole. Oduševljena avionima, prihvatila je njegov prijedlog da postane pilot.

Nakon školovanja u Turskoj i dodatne obuke u Sovjetskom Savezu, Sabiha je završila vojnu pilotsku akademiju i 1936. godine postala vojni pilot. Godinu dana kasnije, ušla je u istoriju kao prva žena koja je učestvovala u borbenim vazdušnim misijama. Tokom karijere upravljala je sa više od dvadeset tipova aviona i provela hiljade sati u vazduhu, ostavljajući neizbrisiv trag u turskom vazduhoplovstvu.

Kada je 1934. godine uveden Zakon o prezimenima u Turskoj, Ataturk joj je dao prezime Gökçen, što simbolično označava „onu koja pripada nebu“. Posebnu pažnju izazvala je 1938. godine tokom posjete Kraljevini Jugoslaviji, kada je predstavljala tursko vazduhoplovstvo. Tada su se pominjali njeni porodični korijeni iz Crne Gore, a njeno ime i danas zauzima posebno mjesto u sjećanju mnogih porodica koje su se iselile iz ovog kraja u Tursku.

Sabiha Gokčen preminula je 22. marta 2001. godine, ostavljajući nasljeđe koje nadilazi granice jedne države. Njeno ime danas nosi jedan od najprometnijih aerodroma u Evropi, a u Turskoj se smatra simbolom modernizacije, hrabrosti i emancipacije žena. Njena priča podsjeća da su ljudi sa ovih prostora ostavljali trag daleko izvan granica domovine.

U trenutku kada Crna Gora i Turska razvijaju snažne političke, ekonomske i kulturne odnose, biografija Sabihe Gokčen dobija novu vrijednost. Ona pokazuje da prijateljstvo između dvije države nije izgrađeno samo na savremenoj saradnji, već i na životnim pričama ljudi čiji su korijeni ostali u Crnoj Gori, a čija su djela postala dio svjetske istorije.

Priča o Sabihi Gokčen nije samo priča o prvoj ženi borbenom pilotu, već o djevojčici iz porodice crnogorskih korijena koja je, zahvaljujući obrazovanju i hrabrosti, osvojila nebo i postala jedna od najinspirativnijih žena XX vijeka – ponos Turske i trajni most prijateljstva između Turske i Crne Gore.