Sabiha Gokčen: Prva žena borbeni pilot

Sabiha Gokčen ušla je u istoriju kao prva žena na svijetu koja je učestvovala u borbenim vazdušnim misijama. Njeno ime nosi drugi međunarodni aerodrom u Istanbulu, a njen život ostaje simbol hrabrosti, obrazovanja i vjere u ostvarenje snova, bez obzira na okolnosti.

Prema brojnim crnogorskim i turskim izvorima, porodica Sabihe Gokčen vodila je porijeklo iz sela Lozna kod Bijelog Polja. Njeni roditelji napustili su rodni kraj početkom XX vijeka i nastanili se u Bursi, gdje je Sabiha rođena 22. marta 1913. godine. U turskoj publicistici često se navodi da je njena porodica pripadala poznatoj porodici Ćorović, čime je postala jedna od najpoznatijih ličnosti porijeklom sa prostora današnje Crne Gore.

Njen život nije bio lak. Rano je ostala bez roditelja i odrastala u skromnim uslovima. Sve se promijenilo 1925. godine kada je, tokom posjete Mustafe Kemala Ataturka Bursi, skupila hrabrost da mu priđe i ispriča svoju životnu priču. Ataturk je, dirnut njenom odlučnošću, omogućio Sabihe obrazovanje i odrastanje u okruženju gdje su znanje, disciplina i služenje domovini predstavljali najviše vrijednosti.

Presudan trenutak dogodio se 1935. godine, kada je Ataturk poveo Sabiha na otvaranje Turske vazduhoplovne škole. Oduševljena avionima, prihvatila je njegov prijedlog da postane pilot. Nakon školovanja u Turskoj i obuke u tadašnjem Sovjetskom Savezu, postala je vojni pilot 1936. godine i godinu kasnije ušla u istoriju kao prva žena koja je učestvovala u borbenim vazdušnim misijama.

Tokom svoje karijere, Gokčen je upravljala sa više od dvadeset tipova aviona i provela hiljade sati u vazduhu. Uvedenjem Zakona o prezimenima u Turskoj, Ataturk joj je dao prezime Gökçen, što simbolično označava „onu koja pripada nebu“.

Posebnu pažnju izazvala je 1938. godine tokom posjete Kraljevini Jugoslaviji, kada se govorilo o njenim porodičnim korijenima. Iako ne postoje sačuvani autentični citati o njenom porijeklu iz Crne Gore, njena biografija ostaje simbol zajedničke istorije dva naroda.

Sabiha Gokčen preminula je 22. marta 2001. godine, ostavljajući nasljeđe koje nadilazi granice jedne države. Njeno ime danas nosi jedan od najprometnijih aerodroma u Evropi, a u Turskoj se smatra simbolom modernizacije i emancipacije žena. Korijeni porodice Gokčen predstavljaju istorijsku i kulturnu vezu između Crne Gore i Turske, svjedočeći o zajedničkom nasljeđu koje traje više od jednog vijeka.

U vremenu kada Crna Gora i Turska razvijaju snažne odnose, biografija Sabihe Gokčen dobija novu vrijednost, pokazujući da prijateljstvo između dvije države nije izgrađeno samo na savremenoj saradnji, već i na životnim pričama ljudi čiji su korijeni ostali u Crnoj Gori.

Priča o Sabihe Gokčen je priča o djevojčici iz porodice crnogorskih korijena koja je, zahvaljujući obrazovanju i hrabrosti, osvojila nebo i postala jedna od najinspirativnijih žena XX vijeka – ponos Turske i trajni most prijateljstva između Turske i Crne Gore.