Obnova spomen-biste Đoku Pavićeviću

Nevladine organizacije - Centar za građansko obrazovanje (CGO) i Antifašisti Cetinja - uputile su Opštini Nikšić, Skupštini Opštine Nikšić i Savjetu za davanje predloga naziva naselja, ulica, trgova i institucija inicijativu za obnovu spomen-bista posvećene Đoku Pavićeviću, veteranu balkanskih ratova, Prvog svjetskog rata, najstarijem narodnom heroju Jugoslavije i jednom od najstarijih učesnika Narodnooslobodilačke borbe.

Podsjećaju da je Đoko Pavićević rođen 1872. godine u Dolu Pješivačkom kod Nikšića, u ratničkoj porodici. Bio je oficir Crnogorske vojske i učesnik Balkanskih ratova i Prvog svjetskog rata, u kojem se istakao kao komandir čete u Lovćenskoj brigadi. Zalagao se za ujedinjenje Crne Gore i Srbije 1918. godine i stvaranje zajedničke jugoslovenske države, nezadovoljan načinom vladanja kralja Nikole. Zbog loših odnosa novih vlasti prema oficirima Crnogorske vojske koji su integrisani u Jugoslovensku vojsku, penzionisan je na lični zahtjev.

Po izbijanju Trinaestojulskog ustanka 1941. godine, sa cijelom porodicom pristupa partizanskom pokretu, iako je tada imao 69 godina. Na početku rata bio je zamjenik komandanta Trebješkog bataljona Nikšićkog partizanskog odreda, učestvujući u borbama oko Nikšića i tokom Treće neprijateljske ofanzive. Od juna 1942. bio je borac Pete proleterske crnogorske brigade, gdje je bio savjetnik komandanta i učestvovao u proboju u Bosansku krajinu.

Njegovu upečatljivu pojavu, kako dodaju, zabilježio je i književnik Vladimir Nazor, poredeći ga sa mitskim likovima. “Književnik Mirko Banjević, krajem 1942. godine je objavio reportažu, u listu Partizanska riječ, o Đoku Pavićeviću u kojoj je zapisao: 'Samo ovakva vojska, samo ovakva borba može izvesti narod iz muka na pravi put za bolji život. Ovakvima treba da pripada budućnost. Dosad, sinko, nije bilo pravde! Ne, ne! Tako i danas naglašava ovaj junak starog kova.'”, podsjećaju iz CGO i Antifašista Cetinja.

Nakon rata, dodaju, penzionisan je u činu pukovnika i biran za narodnog poslanika u Narodnoj skupštini Crne Gore. Njegov stariji sin Vojislav poginuo je kao partizan, dok je mlađi sin Branko bio prvi predsjednik Crnogorske akademije nauka i umjetnosti (CANU). Nosilac je Partizanske spomenice 1941, a Orden narodnog heroja dodijeljen mu je 1953. godine, kada je imao 81 godinu. Preminuo je 1970. godine i sahranjen uz najviše državne počasti u Nikšiću.

“Uprkos njegovom značaju, u Nikšiću danas nijedna ulica ne nosi njegovo ime. Spomen-bista koja je nekada bila postavljena ispred Doma JNA u Nikšiću nestala je tokom 90-ih godina i nikada nije obnovljena, čime je grad ostao bez važnog simbola sjećanja na jednog od svojih istaknutih boraca za slobodu”, kažu iz ovih NVO.

CGO i Antifašisti Cetinja smatraju da je obnova biste ne samo opravdana, već i nužna, kao i da je to trebalo učiniti mnogo ranije. “Grad koji pretenduje da 2030. godine bude Evropska prijestonica kulture treba da na odgovoran način pristupi obnavljanju ove biste. Time se ne bi samo odala počast Đoku Pavićeviću, već bi se i doprinijelo obrazovanju mladih generacija i unapređenju kulturne i turističke ponude Nikšića. Njegova životna priča predstavlja snažan simbol slobodarske tradicije Crne Gore. Pozivamo Opštinu Nikšić da konačno obnovi spomen-bistu posvećenu Đoku Pavićeviću i na taj način pokaže primjer odgovornog odnosa prema slobodarskoj istoriji tog grada”, navode u saopštenju.