Skrining program spriječio rak kod 44 osobe

Zahvaljujući skrining programu tokom prošle godine kod 44 osobe su otkrivene premaligne promjene na debelom crijevu i spriječen rak, istakla je direktorka Centra za kontrolu i prevenciju nezaraznih bolesti Instituta za javno zdravlje Crne Gore dr Adrijana Vujović. U emisiji Radio ordinacija, dr Vujović i dr Jasminka Zec Saveljić ističu značaj prevencije i apeluju da se svi koji su uključeni u skrining program odazovu pozivu na pregled.

Nacionalni program za rano otkrivanje raka debelog crijeva u Crnoj Gori se sprovodi od 2013. godine, a ciljna grupa su osobe od 50 do 74 godine, podsjetila je dr Vujović. 'Skrining je ključan, jer omogućava da bolest otkrijemo na vrijeme, čak i prije pojave simptoma. Sprovodi se tako što se zdrave osobe, znači one koje nemaju nikakve tegobe, testiraju na krvarenje u stolici, takozvano skriveno krvarenje, koje se ne vidi golim okom. Ukoliko je test pozitivan, to ne znači da osoba ima rak, već da je potrebno odraditi dodatnu dijagnostiku', ukazala je dr Vujović.

Tokom 2025. godine u okviru Nacionalnog programa za rano otkrivanje raka debelog crijeva, pozvano je 40% ciljne populacije. Kod 5% testiranih, skrining test je bio pozitivan. 'Znači, bila je prisutna krv u stolici. Nakon kolonoskopije, kao dodatne dijagnostičke metode, 69 uzoraka poslato je na patohistološku analizu u Centar za patologiju Kliničkog centra Crne Gore. Kod tri osobe otkriven je rak debelog crijeva, dok su kod 44 otkrivene promjene koje prethode raku. Njihovim uklanjanjem spriječen je razvoj te zloćudne bolesti', dodala je ona.

Dr Vujović je ukazala na važnost prevencije, naglašavajući da osobe koje imaju pozitivnu porodičnu istoriju bolesti trebaju početi sa preventivnim pregledima 10 godina ranije u odnosu na uzrast oboljelog bliskog srodnika. Takođe, rizične grupe, kao što su pacijenti sa ulceroznim kolitisom ili Kronovom bolešću, trebaju redovno kontrolisati svoje zdravlje. 'Ostali su kandidati za skrining program, pod uslovom da imaju od 50 do 74 godine', zaključila je dr Vujović.

Koordinatorka Programa za rano otkrivanje raka debelog crijeva u Doma zdravlja dr Jasminka Zec Saveljić ističe zadovoljstvo odzivom pacijenata u Glavnom gradu. 'Nažalost, sve više i više, javljaju nam se pacijenti koji već imaju određene simptome. To je znak da je bolest uznapredovala i takvi pacijenti ne mogu da učestvuju u ovom preventivnom programu. Zato bih željela da upozorim da svi naši građani slušaju svoje tijelo i ako uoče neku promjenu u radu svojih crijeva, da se što prije jave svom izabranom ljekaru', naglasila je dr Zec Saveljić.

Ona je objasnila da je kolonoskopija bezbolna procedura koja traje 15 do 20 minuta, a može biti i terapijska jer se benigni polipi mogu ukloniti tokom pregleda. 'Svi ti pacijenti mnogo brže završavaju dijagnostičke procedure. U roku od tri do pet dana imaju termin za kolonoskopiju', dodala je dr Zec Saveljić. Apelovala je na sve koji su kandidati za skrining da se odazovu i iskoriste ovu mogućnost, jer test za koji će da odvoje nekoliko minuta kod kuće može spasiti život.

'Pacijenti koji nijesu dobili poziv, treba da se jave svom izabranom ljekaru, kako bi učestvovali u Programu ranog otkrivanja raka debelog crijeva', informisala je dr Zec Saveljić.