Istorijski minimum rođene djece u Crnoj Gori

U Crnoj Gori, negativni demografski trend traje od 1991. godine, a prošle godine zabilježen je istorijski minimum rođene djece. Od januara do decembra 2025. godine, rođeno je 6.910 djece, pri čemu je broj rođenih dječaka i djevojčica gotovo izjednačen, pokazuju podaci Monstata. Ovi preliminarni statistički pokazatelji ukazuju na zabrinjavajuću činjenicu da je to najmanji broj rođenih otkako se u zemlji sistematski prati vitalna statistika.

„Taj podatak predstavlja ozbiljan demografski alarm i potvrdu dugoročnog pada nataliteta u Crnoj Gori i ukazuje na brojne strukturne promjene u stanovništvu“, naglasila je za TV Podgoricu mr Mileva Brajušković-Popović iz Ministarstva socijalnog staranja, brige o porodici i demografije. Ona je ocijenila da je to upozorenje da se dugogodišnji trend smanjenja populacije nastavlja.

Iz Ministarstva socijalnog staranja ističu da je od 1991. godine stopa ukupnog fertiliteta pala ispod 2.1, što znači da se u Crnoj Gori već duže od tri decenije ne obezbjeđuje ni prosta reprodukcija. Demograf prof. dr Miroslav Doderović upozorava da pad broja rođenih nije izolovan fenomen jedne godine, već dio dugoročnog trenda smanjenja nataliteta.

Ukupna stopa fertiliteta u Crnoj Gori iznosi oko 1,7–1,8 djece po ženi, što je znatno ispod nivoa potrebnog za prosto reproduciranje stanovništva. Takođe, Društvo statističara i demografa Crne Gore navodi da je kratak zaokret u kontinuiranom padu nataliteta zabilježen između 2006. i 2009. godine, kada je broj novorođenih dostigao 8.642 u 2009. godini.

Dr. Gordana Radojević iz Društva statističara i demografa Crne Gore objašnjava da uzroci ovakvog trenda uključuju kombinaciju demografskih i društvenih faktora, kao što su emigracija mladog stanovništva, odlaganje roditeljstva i smanjenje broja žena reproduktivne dobi. Iako je od 2016. godine zabilježen kontinuirani pad nataliteta, taj period je bio obilježen povećanim izdvajanjem za majke sa troje i više djece.

Doderović naglašava da se demografska kretanja moraju posmatrati u širem kontekstu ekonomskih, socijalnih, političkih, bezbjednosnih i kulturoloških okolnosti. On ističe da su među najčešćim uzrocima pada nataliteta ekonomska nesigurnost, rastući troškovi života, iseljavanje mladih i kasnije stupanje u brak i roditeljstvo.

Demografske projekcije ukazuju da će se negativni trendovi vjerovatno nastaviti i u narednim decenijama. Radojević napominje da savremene međunarodne migracije sve više utiču na lokalnu demografsku sliku, a dugoročne promjene su teško predvidive. Preciznih podataka nema, ali se procjenjuje da u inostranstvu živi preko pola miliona ljudi porijeklom iz Crne Gore.

Doderović objašnjava da bi do 2070. godine udio stanovništva starijeg od 65 godina mogao dostići više od 40 odsto ukupne populacije, uz značajan pad ukupnog broja stanovnika. Takva demografska slika bi imala ozbiljne posljedice po funkcionisanje društva i ekonomije.

Demografi se slažu da postoje mjere koje mogu ublažiti negativne trendove, ali da one imaju ograničen domet. Radojević ističe da je potrebno obezbijediti sistemsku podršku porodicama sa djecom, razvijati dostupnu mrežu vrtića, omogućiti subvencionisano stanovanje za mlade i unaprijediti uslove rada.

Na kraju, Doderović naglašava da demografska politika ne može biti uspješna bez jačanja položaja žena na tržištu rada i unutar porodičnog života. On zaključuje da negativni trendovi mogu biti ublaženi samo ako država djeluje odgovorno, planski i dugoročno kako bi mladi vidjeli perspektivu u Crnoj Gori.