Čekamo li treći Belveder?

Crna Gora mora sebe da pogleda u ogledalo i zapita se - u što smo se pretvorili. Riječ Belveder potiče iz italijanskog jezika i znači 'lijep pogled'. Kroz istoriju, crnogorski Belveder je najavljivao borbu za lijepu budućnost. Godine 1936. na Belvederu su se zajednički okupili različiti, komunisti i federalisti, tražeći slobodnu Crnu Goru. Tadašnji srpski okupatori su pokušali da suzbiju otpor, što je rezultiralo šestim ubijenim, devetoro ranjenih i 74 uhapšenih. Taj 'krvavi Belveder' bio je uvod u tešku borbu, ali je simbolizovao pogled u bolju budućnost.

Pet godina kasnije, 9. maja 1945. godine, Crna Gora je konačno oslobođena. Da li se sloboda i dalje zove Belveder, i danas, 5. septembra, pet godina od posljednjeg Belvedera 2021. godine? Na neobično hladnoj noći između 4. i 5. septembra, malo je ko mogao naslutiti ishod građanskog otpora protiv nasilničke klerikalizacije društva. Policija je dobila naređenje da napadne građane koji su protestovali zbog helikopterskog dostavljanja Joanikija Mićovića u Cetinjski manastir. Načelnik Centra bezbjednosti Podgorica, Goran Jokić, komandovao je: 'Bolje mi njih nego oni nas'.

Televizija Crne Gore je prethodno objavila lažnu vijest da je na crnogorsku policiju pucano sa Belvedera, što je bio smišljeni plan za napad na građane. Jokić je kasnije nagrađen državnim ordenom za tu akciju. Godinu dana kasnije, tokom masakra u Medovini, nije reagovao dok je Borilović ubijao nedužne. Policajci su, prema svjedočenju Petra Kneževića, gledali na građane kao na bandu koja treba da bude razbijena po svaku cijenu.

Unutrašnja kontrola policije je ustanovila da je došlo do prekomjerne upotrebe hemijskih sredstava tokom akcije 5. septembra 2021. godine, ali niko nije odgovarao. Iako je Joanikije ustoličen, simbolički Belveder nije pao, jer je srce Cetinja bilo srce otpora. Pet mjeseci kasnije, pala je Vlada Zdravka Krivokapića, a činilo se da se Crna Gora otresla vlasti koja je trebala da bude izvršilac svetosavske okupacije. Međutim, novi premijer Dritan Abazović se pokazao kao nova marioneta velikosrpske politike.

Abazović je potpisao sramni ugovor sa Srpskom pravoslavnom crkvom, predajući crnogorsku sakralnu baštinu. Iako je nakon Belvedera 2021. godine pala prva postavgustovska Vlada, bolja crnogorska budućnost nije se dogodila. Na čelo izvršne vlasti je došao Milojko Spajić, čovjek sa dvojim državljanstvom, koji ne zna šta znači održati riječ. Crna Gora je i dalje zarobljena u 'srpskom svetu', dok se na čelu Skupštine nalaze ljudi koji veličaju ratne zločince. Možda ćemo ući u Evropsku uniju, ali Crna Gora mora da se zapita - u što smo se pretvorili, da li nam je potreban novi Belveder?