Dokazi koji mijenjaju istorijsku sliku Meduna

Ovogodišnja arheološka istraživanja na tvrđavi Medun, u Kučima, sprovodi Centar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore, u saradnji sa Sekretarijatom za kulturu Glavnog grada. Arheolog mr Miloš Živanović je tokom zvaničnog obilaska lokaliteta i improvizovanog depoa u Crkvi Svetog Nikole predstavio gradonačelniku Podgorice Saši Mujoviću nalaze koji su potpuno promijenili vjekovnu istorijsku i arhitektonsku sliku ovog monumentalnog lokaliteta.

Skriveni ilirski kiklopski zidovi iz 4. vijeka prije nove ere, ranovizantijski nakit, te ostaci turske vojne komandature, njihove kaldrme i stepenice, dokazuju zašto je ovo utvrđenje u istorijskim izvorima s pravom rezervisalo status „ključa obje Zete“. Živanović je kazao da su tokom istraživanja otkrivene dvije prostorije, naglašavajući da su novi podaci izmijenili sliku Meduna.

- Gravira grada je jedno, ali drugo je kad arheologija pokaže stvarno stanje na terenu – kazao je Živanović, objašnjavajući da su na Medunu postojali hodnik i dvije prostorije jedna pored druge. Jedna od njih imala je pod kaldrmisan, a zatim je podignut nivo iza. Ta faza je imala dvije faze obnove, što nam arheologija pruža – da vidimo neke stvari koje istorijski ne možemo da sagledamo.

Živanović je pokazao ilirske zidove i uklesana polja koja predstavljaju temelje za velike kiklopske zidove. Ovi temelji datiraju od 4. vijeka prije nove ere do 2. vijeka nove ere. Tokom istraživanja otvaraju se manje površine, tzv. sonde, u kojima se pronalazi helenistički materijal, nakon Aleksandra Makedonskog. Material je grčki, ali su ga pravili Iliri ovdje na Skadarskom jezeru, gdje su imali radionice za keramiku.

Gradonačelnik Saša Mujović i Miloš Živanović su se susreli na arheološkom lokalitetu Medun. Živanović je dodao da je taj period najgore sačuvan, ali je jako značajan, jer većina turista želi da čuje priču o Ilirima.

Prema riječima Živanovića, istraživanja su otkrila značajne turske slojeve. - Ovo je originalna turska kaldrma po kojoj gazimo, ali samo u gornjem dijelu – kazao je on. Jedna od prostorija imala je dva sprata, gdje se ulazilo s kaldrme na taj nivo. Dolje je uvijek bila voda, koja je kupljena kišnica, a pronađene su keramičke cijevi koje su tu kišnicu ubacivale unutra, ispod zidova.

Živanović je pokazao ilirski zid, sačinjen od velikog kamenja ispunjenog malterom, naglašavajući da se zidovi slagali i uklapali jedan u drugi, slično zidanju kao u Maču Pikču. Takođe, postoji srednjovjekovna pravougaona kula, kao i turske faze koje su se uklapale s jednom polukružnom kulom.

Među nalazima se nalazi i mali krst iz ranovizantijskog perioda, datovan u 6. i 7. vijek nove ere. U Crkvi Svetog Nikole, koja trenutno služi kao improvizovani depo, Živanović je predstavio materijalne dokaze iz novootkrivenih prostorija. Među najznačajnijim nalazima su gomile životinjskih kostiju koje su izvor informacija o svakodnevnom životu.

Osim kostiju, u crkvi su pronađeni otomanski pečati, različitih veličina i stepena očuvanosti, kao i dijelovi zvanične otomanske vojne uniforme, što potvrđuje da je garnizon na Medunu bio opremljen i uniformisan po zvaničnim državnim propisima toga doba. Živanović je naglasio da je Turska vojska bila prisutna 17 godina i da su dali svoj maksimum u izgradnji.

Među brojnim nalazima bio je i veliki broj topovske đuladi, među kojima je bilo i kamenih. Korišćena su na izmaku snaga, u nedostatku druge municije, a Živanović je primijetio da to izgleda kao da potiče iz srednjeg, a ne 19. vijeka.

On je dodao da iskopavanja na Medunu traju od 2020. godine. Gornji dio grada je istražen, a njihov dalji cilj je da se istraži i donji dio.

Gradonačelnik Saša Mujović je, nakon obilaska Meduna, izjavio da često ističe da su Duklja i Medun dva najveća dragulja Podgorice. - Trenutno se sprovode arheološka istraživanja i konzervatorski radovi od strane Centra za konzervaciju i arheologiju, uz veliku podršku Sekretarijata za kulturu, Muzeja i galerija. Taj tim stvara jako dobre rezultate, koji će biti važni za valorizaciju ovog velikog potencijala.

Mujović je naglasio važnost spoznaje o vrijednosti ovog lokaliteta i stručnjaka koji su spremni to da urade, te da će zajednički rad donijeti značajne benefite za Glavni grad u budućnosti.