Zaboravljeno svjedočanstvo iz Beograda: Srpski protojerej potvrđuje autokefalnost Crnogorske crkve

U bogatoj građi crkvene istorije i kanonističke literature, sačuvan je niz izvora koji nedvosmisleno svjedoče o autokefalnom statusu Crnogorske crkve u prošlosti. Iako su mnogi od tih dokumenata već publikovani i analizirani, pojedina svjedočenja su ostala izvan šire javnosti, pa i stručnih krugova. Ovo je jedno od takvih zaboravljenih, ali izuzetno značajnih svjedočanstava.

Na prelazu u XX vijek, Crnogorska crkva donijela je odluku o organizovanju svešteničkih udruženja širom tadašnje Knjaževine Crne Gore. Ta udruženja formirana su tokom 1901. godine u različitim parohijama, nahijama, plemenima i kapetanijama unutar granica crnogorske države. O tome je posebno pisano u časopisu "Prosveta", organu Ministarstva prosvjete i crkvenih poslova Knjaževine Crne Gore tokom 1901. godine.

Te činjenice su konstatovane i van Crne Gore, u susjednoj Srbiji od strane relevantnih srpskih sveštenika koji su objektivno priznavali autokefalnost Crnogorske crkve. Aleksa Ilić, protojerej i predsjednik Konsistorije beogradske, nakon penzionisanja, bio je urednik crkvenog časopisa "Hrišćanski vesnik", koji je ponovo počeo da izlazi 1901. godine u Beogradu. U prvom broju tog časopisa, od 1. januara 1901. godine, Ilić ističe: "Druga je tako isto važna tekovina u crnogorskoj crkvi udruženje svešteničko, koje je postupno u čitavoj Crnoj Gori izvedeno inicijativom Visokopreosvećenog g. Mitrofana".

Ovaj zapis predstavlja još jednu autentičnu i vrijednu potvrdu istorijskog kontinuiteta organizovanog i samostalnog crkvenog života u Crnoj Gori, zabilježenu iz pera istaknutog predstavnika tadašnje srpske crkvene elite.