EU upozorava na rizik od fiskalne krize usljed rasta cijena energenata

Zvaničnici Evropske unije (EU) pozvali su vlade država članica da izbjegavaju prekomjernu potrošnju za ublažavanje rasta cijena energenata i upozorili da bi šok izazvan ratom na Bliskom istoku mogao da preraste u fiskalnu krizu. Evropska komisija (EK) insistira u razgovorima sa članicama da predložene subvencije za energente, smanjenje poreza i ograničenje cijena, budu vremenski ograničene i strogo ciljane, tvrde anonimni upućeni izvori za Financial Timesa (FT).

Kako navode izvori, EU želi da izbjegne scenario iz 2022. godine kada je energetska kriza nakon početka rata u Ukrajini podstakla rast inflacije i dovela do ogromnih budžetskih deficita, prenosi B92. Evropski komesar za energetiku, Dan Jorgensen, kazao je da postoji rizik da se aktuelna energetska kriza prelije i na ostatak privrede i naglasio potrebu za koordinisanim pristupom članica EU.

Prema riječima Jorgensena, Komisija pruža tehničku podršku državama članicama kako bi mjere ostale u okvirima raspoloživog fiskalnog prostora. Američki i izraelski napad na Iran doveo je do skoka cijena nafte i gasa u Evropi oko 60 odsto, što je izazvalo strah od nestašice dizela i goriva za avione.

Pojedine zemlje, uključujući Italiju, Poljsku i Španiju, već su smanjile poreze na gorivo, dok druge traže fleksibilnija pravila o državnoj pomoći. Italija pritom zagovara i ublažavanje fiskalnih ograničenja, kako bi države imale više prostora za reagovanje. Ministri finansija više zemalja predložili su uvođenje poreza na ekstraprofit energetskih kompanija na nivou EU, kako bi se ublažio teret za privredu i građane.

EU uprkos izazovima poziva na oprez prilikom potrošnje, a neki zvaničnici upozoravaju da bi Unija mogla da se suoči sa trećom velikom ekonomskom krizom u poslednjih šest godina, nakon pandemije koronavirusa i početka rata u Ukrajini, koji su već znatno povećali javni dug.