Preminuo Raif Dizdarević, značajna figura jugoslovenske diplomatije

Jutros je u Sarajevu preminuo Raif Dizdarević, nekadašnji predsjednik Predsjedništva SFRJ i jedna od najznačajnijih figura u historiji bh. i jugoslovenske diplomatije. Imao je 99 godina.

Rođen u Fojnici 9. decembra 1926. godine, Dizdarević je bio živi arhiv 20. stoljeća. Koliko je njegov životni vijek bio monumentalan, najbolje ilustrira podatak o onima koje je nadživio. Iako ih danas smatramo historijskim ikonama čije su sudbine odavno zapečaćene u udžbenicima i muzejima, Raif Dizdarević je bio stariji od većine njih.

Stariji od ikona koje su definirale moderni svijet. Dok se mladi Raif 1943. godine, kao sedamnaestogodišnjak, probijao kroz bosanske šume boreći se protiv fašizma, mnogi koji će kasnije postati simboli 20. stoljeća bili su tek djeca. Dizdarević je bio tri godine stariji od Ane Frank i Martina Lutera Kinga. Bio je dvije godine stariji od čuvenog revolucionara Če Gevare, te četiri godine stariji od prvog čovjeka na Mjesecu Nila Armstronga.

Njegova dugovječnost posebno fascinira u poređenju s pop-kulturnim ikonama. Raif je bio stariji od Odri Hepbern i Grejs Keli. Kada je Elvis Prisli, kralj rokenrola, tek počinjao pjevati u crkvenom horu, Dizdarević je već bio iskusni diplomata sa stažom u Moskvi. Bio je stariji od buntovnog Džejmsa Dina, ali i od prvog Džejmsa Bonda, Šona Konerija.

U trenutku kada su Bitlsi (svi rođeni 1940-ih godina) pokretali muzičku revoluciju, Dizdarević je već obnašao visoke državne funkcije. Nadživio je i one koji su srušili poredak kojem je pripadao – bio je pet godina stariji od Mihaila Gorbačova i Borisa Jeljcina.

Put do kormila države. Dizdarevićeva karijera bila je put od rovova Narodnooslobodilačke borbe do najsjajnijih hala svjetske diplomatije. Nakon obrazovanja na Visokoj diplomatskoj školi u Moskvi, decenijama je krojio vanjsku politiku Jugoslavije, služeći u ambasadama u Bugarskoj, Sovjetskom Savezu i Čehoslovačkoj u jeku Hladnog rata.

Politički uspon krunisao je funkcijama predsjednika Predsjedništva SR BiH (1978–1982), a potom i saveznog sekretara za inostrane poslove (1984–1988), gdje je održavao bliske veze s Pokretom nesvrstanih. Vrhunac njegove moći bio je mandat predsjednika Predsjedništva SFRJ (1988–1989). Vodio je državu u trenutku kada su se temelji federacije već opasno ljuljali pod naletom narastajućih nacionalizama i ekonomske krize.

Kasnije će u svojoj kultnoj knjizi 'Od smrti Tita do smrti Jugoslavije' hirurški precizno secirati taj period, ostavljajući historičarima neprocjenjivo svjedočanstvo o tome kako se jedna velika ideja urušila iznutra. Kada je 1990-ih počeo krvavi raspad države kojoj je bio na čelu, Dizdarević nije izabrao egzil, iako su mu sva vrata svijeta bila otvorena. Ostao je u opkoljenom Sarajevu, dijeleći sudbinu svojih sugrađana pod granatama i snajperima, pokazujući da njegova privrženost Bosni i Hercegovini nije bila samo protokolarna, već suštinska.