Analiza novog studijskog programa UCG za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju

Osnivanje studijskog programa Specijalna edukacija i rehabilitacija na Univerzitetu Crne Gore (UCG) predstavlja značajan korak u razvoju sistema podrške osobama sa smetnjama u razvoju i invaliditetom. Ipak, dostupna dokumentacija ukazuje na potrebu dodatnog razmatranja profesionalnog identiteta logopeda, položaja oblasti intelektualnih teškoća i usklađenosti kompetencija sa potrebama sistema.

Društvo defektologa i Udruženje logopeda Crne Gore naglašavaju da bi otvoren i argumentovan stručni dijalog mogao doprinijeti unapređenju studijskog programa i njegovom usklađivanju sa potrebama stručne prakse i savremenim regionalnim standardima obrazovanja. U dopisu upućenom Rektoratu UCG, predložena je organizacija stručne rasprave sa predstavnicima Univerziteta, Ministarstva prosvjete, Društva defektologa i Udruženja logopeda, kao i drugih relevantnih stručnjaka iz oblasti specijalne edukacije i rehabilitacije.

Nova akademska godina donosi osnovne i master programe Specijalna edukacija i rehabilitacija, kreirane u skladu sa potrebama tržišta rada i sistema obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite. Ovi programi će školovati stručnjake za oblast koja do sada nije mogla biti sticana u Crnoj Gori, već isključivo na univerzitetima u regionu i inostranstvu.

Društvo defektologa i Udruženje logopeda su tokom analize studijskog programa UCG poredili ga sa programima Fakulteta za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju Univerziteta u Beogradu i Edukacijsko-rehabilitacijskog fakulteta Univerziteta u Zagrebu. Navode da oba referentna fakulteta imaju jasno prepoznatljive stručne cjeline sa kontinuiranim obrazovanjem, dok se program UCG zasniva na jedinstvenim osnovnim studijama sa 180 ECTS kredita, a profesionalna profilacija vrši na master studijama kroz module Razvojne smetnje i poremećaji, Smetnje i poremećaji govora i sluha i Poremećaji u ponašanju.

U analizi se ističe da se najveće stručne nedoumice odnose na položaj oblasti koja se bavi edukacijom i rehabilitacijom osoba sa intelektualnim teškoćama, koja na referentnim fakultetima predstavlja jasno definisanu stručnu cjelinu. U analizi se navodi da na UCG oblast intelektualnih teškoća nije prepoznata kao zasebna stručna vertikala, već je uključena u širi modul Razvojne smetnje i poremećaji.

Pored toga, analize pokazuju da program sadrži određeni broj predmeta iz logopedije, ali ostaje otvoreno pitanje obima logopedskih sadržaja tokom studijskog procesa i njihove povezanosti sa kompetencijama koje se od logopeda očekuju. Posebno se ukazuje na pitanje profesionalnog identiteta diplomiranih stručnjaka, jer na referentnim fakultetima studenti stiču jasno prepoznatljivo profesionalno zvanje logopeda, dok se kod UCG postavlja pitanje adekvatnosti naziva ‘master specijalni pedagog za smetnje i poremećaje govora i sluha’ u odnosu na profesionalni identitet logopeda.

Društvo defektologa i Udruženje logopeda ističu da je potrebno detaljnije predstaviti ishode učenja i kompetencije za svaki od ponuđenih programa, kao i njihovu povezanost sa potrebama sistema obrazovanja, zdravstva i socijalne zaštite u Crnoj Gori.