Nevladine organizacije traže prekid marginalizacije

U posebno važnom trenutku za Crnu Goru, dvadeset šest nevladinih organizacija koje djeluju u oblasti kulture uputile su dopis evropskim institucijama, ukazujući na višegodišnje probleme sa kojima se suočava nezavisna kulturna scena. Ovaj dopis je povodom javne rasprave o nacrtu novog zakona o kulturi, koja je počela 4. avgusta i trajaće do 14. septembra.

Potpisnici dopisa naglašavaju da se u okviru ovog procesa mora razmotriti položaj organizacija civilnog društva u kreiranju kulturne politike, kao i mogućnost pristupa javnom finansiranju. Obraćanje je upućeno Evropskoj komisiji, Delegaciji Evropske unije u Crnoj Gori, kao i drugim relevantnim institucijama.

U opširnom Aneksu dopisa, nevladine organizacije su naveli tri ključna problema koja ukazuju na sistemske prepreke u saradnji sa Ministarstvom kulture i medija. Prvi od njih je isključivanje NVO-a sa konkursa u prethodnih 15 godina, što je argumentovano članu 71 Zakona o kulturi iz 2012. godine. Ova odredba isključuje nevladine organizacije iz mogućnosti apliciranja na javne konkurse.

Drugi problem su milionski gubici zbog neredovnih konkursa, jer je resorno ministarstvo u periodu 2021–2026. sredstva raspodijelilo samo dva puta, dok je konkurs iz 2021. godine ostao bez odluke o raspodjeli. Treći argument se odnosi na ignorisanje nevladinih organizacija na Danima evropske baštine, gdje su one usmeno obaviještene da nisu prihvatljivi akteri.

Potpisnici dopisa traže od evropskih institucija da obrate pažnju na ove probleme i pomognu uspostavljanje jasnog i nediskriminatornog okvira za učešće organizacija civilnog društva u kulturnoj politici. Oni naglašavaju da je važno da se kroz novi zakon o kulturi stvore uslovi u kojima će NVO biti prepoznate kao ravnopravni partneri.

Osim toga, zahtijevaju da novim zakonom prestane praksa isključivanja nevladinih organizacija iz javnih konkursa i poziva Ministarstva kulture i medija. Smatraju da je neophodno redovno otvarati godišnje javne konkurse za finansiranje projekata/programa u oblasti kulture i omogućiti učestvovanje NVO u obilježavanju Dana evropske baštine.