Cijene u Crnoj Gori rastu skoro duplo više nego u EU

Inflacija u Crnoj Gori za 2025. godinu iznosila je 3,9 procenata, dok je u zemljama Evropske unije (EU) iznosila 2,3 odsto, a u zemljama eurozone 2 odsto. Ovi podaci pokazuju da cijene u Crnoj Gori rastu skoro duplo više nego u EU, prema informacijama Eurostata i Monstata.

Glavni razlog za veći rast inflacije u Crnoj Gori u odnosu na EU, prema riječima ekonomista Mirze Muleškovića, jeste program reformi poznat kao "Evropa sad". "Evropa sad 1" je započela 2022. godine, a "Evropa sad 2" u novembru 2024. godine. Mulešković objašnjava da je inflacija u Crnoj Gori ranije bila na nivou EU, ali se prvi put odvojila 2022. godine, kada su počele reforme koje su dovele do administrativnog povećanja plata bez odgovarajućeg rasta produktivnosti.

Mulešković dalje ističe da administrativno povećanje plata dovodi do pritiska na tržište, što rezultira rastom cijena. Takođe, dodatni pritisak na tržište dolazi od 100.000 stranaca koji žive i rade u Crnoj Gori, povećavajući potražnju za proizvodima i uslugama. On naglašava da je država pokušala da se bori protiv inflacije povećanjem potrošnje, što je rezultiralo daljim rastom cijena.

Ekonomista Stevan Gajević ističe da je EU također doprinijela inflatornim posljedicama nizom strateških odluka koje nisu bile usklađene sa realnim ekonomskim kapacitetima. On napominje da je, iako se zvanična inflacija u EU prikazuje niskom, stvarna inflacija viša, posebno zbog rasta cijena hrane, stanovanja i usluga.

Gajević dodaje da Crna Gora, pored uvozne inflacije, ima i unutrašnje uzroke rasta cijena, a to su rast plata koji ne prati rast produktivnosti i sezonska inflatorna očekivanja u turizmu. On navodi da je najizraženiji rast cijena u Crnoj Gori kod prehrambenih proizvoda, lijekova, usluga i građevinarstva, što dodatno pogoršava životni standard građana.

Mulešković smatra da je jedina učinkovita mjera u borbi protiv rasta cijena to što nije došlo do poskupljenja električne energije, koja je u EU značajno doprinijela inflaciji. Međutim, on upozorava da će do rasta cijena struje doći, što će dodatno povećati inflaciju. Preporučuje jačanje domaće proizvodnje kao ključnu mjeru za sprečavanje veće inflacije.

Gajević zaključuje da borba protiv inflacije zahtijeva dugoročne strukturne mjere, uključujući povećanje produktivnosti kroz ulaganja u obrazovanje, infrastrukturu i modernizaciju. On naglašava važnost racionalizacije budžetske potrošnje, jer trenutni fiskalni mehanizmi nisu funkcionalni.