Crna Gora nema efikasan pravosudni sistem, ocjenjuje Građanska alijansa

Crna Gora, 20 godina nakon obnove nezavisnosti, i dalje nema pravosudni sistem koji građani i građanke doživljavaju kao dovoljno nezavisan, efikasan i otporan na političke uticaje, ocijenjeno je u publikaciji „Dvije decenije pravosudnih reformi u Crnoj Gori“, koju je Građanska alijansa (GA) pripremila povodom Dana nezavisnosti.

Iz te nevladine organizacije (NVO) je saopšteno da publikacija daje pregled razvoja pravosuđa od 2006. godine kroz reformske procese u okviru evropskih integracija, izvještaje Evropske komisije, statističke pokazatelje rada sudova i državnog tužilaštva i istraživanja javnog mnjenja o povjerenju građana u institucije.

Ističe se da, iako su prethodne dvije decenije usvajani novi zakoni, mijenjan institucionalni okvir i sprovođene brojne reforme u oblasti vladavine prava, nalazi ukazuju da očekivani pomaci nijesu postali dovoljno vidljivi u svakodnevnom funkcionisanju sistema.

Građani i građanke kao ključne probleme i dalje prepoznaju politički uticaj, korupciju, dugotrajne postupke i ograničene rezultate u borbi protiv organizovanog kriminala i visoke korupcije. Prema podacima istraživanja predstavljenog u publikaciji, 35,2 odsto građana i građanki smatra da se stanje u pravosuđu od obnove nezavisnosti „nije značajno promijenilo“, dok svega 8,4 odsto ocjenjuje da je pravosuđe „značajno napredovalo“. Istovremeno, više od polovine ispitanika/ca 51,7 odsto negativno ocjenjuje rad pravosuđa u posljednjih godinu.

Negativne ocjene o otpornosti sistema na političke uticaje izražava 64,1 odsto ispitanika/ca, dok 65,4 odsto građana/ki ima negativan stav o efikasnosti rada i trajanju sudskih postupaka. Istraživanje također pokazuje da građani i građanke povoljnije ocjenjuju stručnost sudija i tužilaca nego način funkcionisanja sistema u cjelini, što ukazuje na probleme u institucionalnoj organizaciji i upravljanju.

Iz GA su ukazali na visok nivo podrške građana i građanki sprovođenju provjere profesionalne odgovornosti (vettinga) u pravosuđu i Upravi policije, uz podršku više od 77 odsto ispitanika, dok joj se protivi svega 6,5 odsto. Publikacija podsjeća i da izvještaji Evropske komisije godinama ukazuju na iste probleme - politički uticaj na pravosuđe, dugotrajne postupke, veliki broj neriješenih predmeta i nedovoljne rezultate u procesuiranju organizovanog kriminala i korupcije.

Statistički podaci o radu sudova i tužilaštava dodatno potvrđuju dugogodišnje opterećenje sistema, naročito u složenim predmetima. Ocjenjuje se da poseban izazov predstavlja i rad državnog tužilaštva, koje se suočava sa nedostatkom kadra, neadekvatnim prostornim kapacitetima, tehničkom opremljenošću i rastom složenosti predmeta, posebno u oblastima koje zahtijevaju specijalizovana znanja iz ekonomije, finansija i informacionih tehnologija.

„Dvadeset godina reformi pokazalo je da usvajanje zakona i institucionalne promjene nijesu dovoljne bez njihove dosljedne primjene u praksi. Ključni izazov u narednom periodu biće obnova povjerenja građana i građanki kroz efikasnije postupke, veću odgovornost institucija i vidljive rezultate u oblastima koje javnost godinama prepoznaje kao najveće slabosti sistema“, zaključuje se u saopštenju.