Mladi van sistema postaju preskup teret za državu: Ministarstvo predlaže podršku od 250.000 eura

U Crnoj Gori je 2022. godine bilo oko 32.200 mladih od 15 do 29 godina koji nijesu bili zaposleni, niti su bili u sistemu obrazovanja ili obuke (Not in education, employment or training - NEET), što čini gotovo četvrtinu ukupne populacije te dobi.

Ministarstvo sporta i mladih planira da u 2027. godini sa 250.000 eura podrži projekte nevladinih organizacija kroz konkurs “Podrška NEET mladima: tvoja prilika”, čiji bi cilj bio informisanje i aktiviranje mladih koji su van tržišta rada i obrazovnog sistema.

U Nacrtu se upozorava da država više ne može da izdrži posljedice velikog broja mladih koji nijesu zaposleni, ne školuju se i ne usavršavaju. “Konačno, zemlja više ne može da finansijski izdrži ekonomske i socijalne troškove velikog udjela mladih ljudi koji nisu zaposleni, niti u sistemu obrazovanja i obuke”, navodi se u dokumentu.

Prema Nacrtu sektorske analize, predviđeno je finansiranje od 16 do 25 projekata, dok bi pojedinačna podrška iznosila od 10.000 do 15.000 eura. “U 2022. godini u zemlji je bilo približno 32.200 mladih koji su bili NEET, što je oko jedne četvrtine (23,2%) ukupne populacije mladih”, piše u dokumentu.

U Nacrtu se navodi da je udio mladih iz NEET kategorije veći među muškarcima (54,6%) nego ženama (45,4%), kao i među mladima iz centralnog dijela Crne Gore i onima sa višim srednjim obrazovanjem. Preko polovine (56%) mladih NEET osoba steklo je stručno obrazovanje.

Stope NEET među mladim diplomiranim studentima su visoke - 29,1% u 2022. u poređenju sa osam procenata u Evropskoj uniji. “Više od polovine svih mladih NEET je nezaposleno (58,6%)”, dok “skoro šest od deset osoba iz NEET kategorije živi u urbanim sredinama (65,6%)”.

U 2022. godini oko 8.200 mladih iz te kategorije bilo je kratkotrajno nezaposleno, dok je oko 10.600 bilo bez posla duže od godinu. Program Garancija za mlade mogao bi da postane “ključni pokretač strukturnih reformi” i doprinese većoj zapošljivosti mladih.

Nevladine organizacije su, prema dokumentu, prepoznate kao partneri u kreiranju i sprovođenju omladinske politike jer realizuju aktivnosti koje se odnose na aktivizam, mobilnost, informisanje, umrežavanje i učešće mladih u društvenim procesima.

Kroz projekte bi trebalo da bude informisano najmanje 1.000 NEET mladih o sprovođenju projekta, kao i najmanje 100 roditelja kroz informativnu kampanju o značaju programa Garancije za mlade. Predviđeno je da projektima bude obuhvaćeno najmanje 100 adolescenata od 15 do 18 godina, kao i najmanje pet omladinskih organizacija.

U dokumentu se podsjeća da prema popisu iz 2023. godine, od ukupno 620.029 stanovnika Crne Gore, 108.758 čine mladi uzrasta od 15 do 29 godina, odnosno 17,43% ukupnog broja stanovnika. Javni konkurs bi trebalo da doprinese većoj informisanosti mladih i njihovih roditelja o programu Garancije za mlade, edukaciji mladih sa akcentom na razvoj životnih vještina, kao i razvoju kompetencija radi bolje konkurentnosti na tržištu rada.