Petnjica pod kišom: Više od 80 učesnika čistilo na sedam lokacija

Petnjica je danas, treću godinu zaredom, bila mjesto jedne od najvažnijih lokalnih ekoloških akcija. Organizator je bila Eko grupa Petnjica, a akciju su podržali Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, Opština Petnjica, opštinske službe i preduzeća, kao i brojne lokalne organizacije, sportski kolektivi i obrazovne ustanove.

Na sedam lokacija, zajedno sa učenicima, čistili su predstavnici Komunalnog preduzeća, Turističke organizacije Petnjica, Fudbalskog kluba Petnjica, nevladinih organizacija iz Petnjice, kao i brojni građani koji su željeli da daju doprinos uređenijoj i čistijoj sredini. Događaj je pratila i ekipa Javnog servisa, što dodatno govori da petnjička ekološka priča više nije samo lokalna inicijativa, već primjer koji zavređuje širu pažnju.

Najvažniji dio današnje akcije bila su djeca. U zelenim majicama, sa rukavicama i kesama za otpad, učenici osnovnih i srednjih škola pokazali su da ekološka svijest ne mora da čeka odrasle i institucije. Naprotiv, upravo su najmlađi danas poslali najjasniju poruku – Petnjica je njihov dom i žele da odrastaju u čistijem, zdravijem i uređenijem ambijentu.

Njihovo prisustvo posebno je važno jer ovakve akcije nijesu samo uklanjanje smeća sa javnih površina. One su i čas iz odgovornosti, solidarnosti i odnosa prema zajedničkom prostoru. Ono što djeca nauče na ovakvim akcijama ostaje kao navika, a navika je najvažniji korak ka promjeni ponašanja. Zato današnje čišćenje u Petnjici nije bilo samo komunalna akcija. Bio je to javni čas iz ekologije, održan na ulicama, pored puteva, u školskim dvorištima, oko javnih površina i na mjestima gdje se svakodnevno vidi koliko je problem otpada ozbiljan.

Kiša je vjerovatno uticala da odziv bude manji nego što bi bio po lijepom vremenu, ali nije zaustavila više od 80 ekologa da izađu na teren. Naprotiv, upravo je takav dan dodatno pokazao ozbiljnost i odlučnost učesnika. Pod kišobranima, u kabanicama, sa vrećama i hvataljkama za otpad, građani su čistili prostore koji su godinama opterećeni neodgovornim odlaganjem smeća. Sakupljane su plastične flaše, limenke, ambalaža, kese i drugi otpad koji narušava izgled Petnjice, ali i ugrožava prirodu i zdravlje ljudi.

Fotografije sa terena najbolje govore koliko je akcija bila konkretna: puni džakovi otpada, očišćeni prostori i učesnici koji nijesu čekali da neko drugi riješi problem. Prije izlaska na teren, u Domu kulture održana je prezentacija o upravljanju otpadom. Učesnici su imali priliku da čuju iskustva sa putovanja u Sloveniju i Luksemburg, gdje su predstavnici Petnjice obišli deponije, reciklažna dvorišta i sisteme upravljanja otpadom.

Poseban akcenat stavljen je na razliku između uređenih sistema, u kojima se otpad posmatra kao resurs, i naših lokalnih problema, gdje se otpad još uvijek često završava pored puteva, u šumama, na obalama rijeka ili u neposrednoj blizini domaćinstava. Poruka prezentacije bila je jasna: Petnjica ne može čekati da se svi problemi riješe sa državnog nivoa. Institucionalna rješenja jesu neophodna, ali promjena počinje i od pojedinca, porodice, škole, mjesne zajednice i lokalnih službi.

Snaga današnje akcije bila je u zajedništvu. Uz Eko grupu Petnjica, na terenu su bili predstavnici opštinskih službi, Komunalnog preduzeća, Turističke organizacije, Fudbalskog kluba Petnjica, nevladinih organizacija, škola i građani. Takav sastav učesnika pokazuje da pitanje otpada ne pripada samo jednoj instituciji ili jednoj grupi entuzijasta. To je problem svih, pa i rješenje mora biti zajedničko. Komunalne službe mogu očistiti, Opština može pomoći logistikom, Ministarstvo može podržati procese i politike, škole mogu obrazovati, a građani mogu promijeniti navike. Tek kada se svi ti dijelovi spoje, moguće je govoriti o stvarnoj promjeni.

Ovo je treća godina zaredom da se u Petnjici organizuje velika akcija čišćenja. Ranije akcije Eko grupe Petnjica pokazale su da kontinuitet pravi razliku: prošlogodišnja velika akcija okupila je oko šezdeset učesnika, koji su čistili više putnih pravaca i poslali poruku da je „Petnjica naš dom, neka bude uredna i čista“.

Eko grupa Petnjica nije stala samo na velikim akcijama. Tokom godine organizovane su i manje terenske akcije, poput čišćenja puta od Dijelova do Petnjice i prostora oko stadiona Rosulje, čime je potvrđeno da se problem otpada može rješavati samo upornošću i stalnim prisustvom na terenu. Današnja akcija zato ima dodatnu težinu. Ona pokazuje da ovo više nije jednokratni događaj, nego proces koji polako prerasta u naviku i prepoznatljivu petnjičku ekološku tradiciju. Iako su ovakve akcije važne, one ne mogu biti zamjena za sistemsko rješavanje problema otpada. Petnjici su potrebni bolja komunalna infrastruktura, redovan odvoz otpada, jasna pravila, više kontejnera na kritičnim tačkama, edukacija stanovništva i odgovornost onih koji otpad odlažu nepropisno.

Akcije čišćenja uklanjaju posljedice. Sistem mora ukloniti uzrok. Zato je važno da današnja poruka ne ostane samo na fotografijama i pohvalama. Ona mora biti poziv nadležnima da se ozbiljnije pristupi upravljanju otpadom, ali i građanima da razumiju da nijedna služba ne može održati Petnjicu čistom ako se smeće stalno vraća na ista mjesta. Današnja akcija je pokazala ono najvažnije – Petnjica ima ljude koji hoće da rade, djecu koja razumiju značaj prirode, nastavnike koji ih podržavaju, službe koje mogu pomoći i entuzijaste koji ne odustaju. U danu kada je kiša mogla biti izgovor za odustajanje, više od 80 učesnika pokazalo je suprotno. Pokazali su da se Petnjica voli i tako što se čisti. Da se priroda ne brani samo riječima, već i izlaskom na teren. Da je svaka pokupljena flaša, svaka napunjena kesa i svaki očišćeni metar prostora dio veće priče. I poruka je jasna: ovo nije kraj akcije, nego nastavak borbe za čistiju, uređeniju i odgovorniju Petnjicu.