Penzioneri Podgorice i Budve koriste senior kartice

U Crnoj Gori ne postoji jedinstvena penzionerska kartica koju izdaje centralna vlast, već su takve inicijative prepuštene lokalnim samoupravama ili privatnom sektoru. Budva je prva opština u Crnoj Gori koja je sprovela ovaj projekat, a takva praksa primjenjuje se i u Podgorici.

Dok penzioneri u Podgorici i Budvi već godinama koriste popuste, odložena plaćanja i pogodnosti kroz senior kartice, njihovi vršnjaci u ostalim crnogorskim gradovima o tim pravima uglavnom ne znaju ništa. U zemlji u kojoj više od polovine penzionera prima minimalnu penziju, ovakve razlike dodatno produbljuju socijalne nejednakosti i otvaraju pitanje – zašto država nema jedinstven sistem podrške najstarijima?

Senior kartica uvedena je 2023. godine kao socijalni servis s ciljem da unaprijedi kvalitet života građana starijih od 65 godina. U Podgorici i Budvi ona omogućava popuste u prodavnicama, zdravstvenim ustanovama, ugostiteljskim objektima i institucijama kulture, ali i pristup brojnim drugim uslugama. Poseban segment čini takozvana „super kartica za penzionere“, koja omogućava kupovinu na četiri mjesečne rate bez kamate u određenim prodavnicama, i to tri puta godišnje. Potrošeni iznos se kasnije odbija od penzije u jednakim ratama. Kartice su personalizovane i vezane za korisnika putem jedinstvenog naloga, a dovoljno je jednom izvršiti registraciju da bi se koristile sve pogodnosti.

U Budvi je ovaj model zaživio među hiljadama penzionera, uz podršku lokalne samouprave i privrede, sa ciljem unapređenja standarda najstarijih građana.

Ipak, problem nastaje već na nivou dostupnosti. Senior kartice nijesu sistemsko rješenje države, već lokalna inicijativa – zbog čega su dostupne samo u pojedinim opštinama. Predsjednici penzionerskih udruženja iz više gradova priznaju da za ovu pogodnost nijesu ni čuli. Predsjednik Udruženja penzionera iz Danilovgrada Ratko Ćupić kaže za Pobjedu da nije imao informacije o postojanju ovakve kartice.

„Nijesmo upoznati s tim pogodnostima, iako bi takva podrška bila značajna za naše članove“, kazao je Ćupić. Sličan stav ima i predsjednik Udruženja penzionera Rožaja Rašit Murić, koji priznaje da ga je informacija iznenadila. „Zatečen sam da penzioneri u nekim gradovima imaju takve benefite. To bi trebalo da bude dostupno svima“, poručio je Murić.

Ni u Andrijevici situacija nije drugačija. Predsjednik Udruženja penzionera u toj opštini Đoko Elezović kazao je da nije čuo za ove benefite. „A iskreno, teško je vjerovati da će se nešto konkretno uraditi za penzionere“, rekao je Elezović.

Iz Bijelog Polja, predsjednik udruženja Milan Minić poručuje da će inicirati ovaj benefit. „Svaki benefit je značajan, jer penzioneri jedva preživljavaju. Tražićemo od lokalne vlasti da uvede kartice i kod nas“, istakao je Minić. Predsjednik Udruženja penzionera iz Mojkovca Tihomir Vuković je na naše pitanje da li su tražili za penzionere u njegovom gradu kartice sa takvim olakšicama, odgovorio da imaju trenutno problema sa sudskom parnicom oko njegovog imenovanja, te nije upućen u to.

Predsjednik Udruženja penzionera Bara Rajko Joličić nije, takođe, informisan o ovim karticama, ali nam je kazao da se izborio za određene benefite koji se tiču ove populacije. „U Baru penzioneri već ostvaruju određene pogodnosti, poput popusta za sportske aktivnosti, a pokrenuta je i inicijativa Domu zdravlja da se omogući penzionerima da u jednoj apoteci povoljnije plaćaju ljekove“, naveo je on.

Iz Pokreta penzionera Crne Gore nedavno su upozorili da ovakav sistem stvara nejednakost među starijima. Kazali su da je potrebno da se uvede jedinstvena kartica na nivou države koja bi svima omogućila ista prava. Međutim, iz nadležnih institucija ranije je saopšteno da ovakvi servisi spadaju u domen lokalnih samouprava, što dodatno komplikuje mogućnost uvođenja jedinstvenog sistema.

Prosječna penzija u Crnoj Gori iznosi oko 500 eura, dok minimalna penzija iznosi 450 eura. Veliki broj penzionera živi ispod tog prosjeka, a povećanja penzija su simbolična. Nedavno usklađivanje od svega 0,38 odsto izazvalo je ogorčenje među penzionerima. Po podacima Fonda PIO, od septembra prošle godine u Crnoj Gori ima 5.854 penzionera koji primaju više od 1.000 eura, od kojih 85 ima penziju veću od 2.000 eura. Ipak, najveći broj – čak 48.244 korisnika ili 54,54 odsto – prima minimalnu penziju od 450 eura. Još 15.915 penzionera ostvaruje pravo na isplatu razlike do tog zakonskog minimuma. Prosječnu penziju, koja za septembar iznosi 543,12 eura, ne dostiže gotovo 14.000 korisnika, dok se 6.610 penzionera nalazi u rangu do 600 eura. Između 600 i 800 eura prima 16.303 korisnika, a penziju od 800 do 1.000 eura ima njih 7.526. U septembru je ukupno isplaćeno 117.645 penzija: 61,68 odsto starosnih, 14,30 odsto invalidskih i 24,02 odsto porodičnih. Više od 40 godina radnog staža ima 19.870 korisnika. Iz Udruženja penzionera su tada komentarišući najavljena povećanja penzija kazali da to nije povećanje, već ponižavanje, dodajući da se penzije uvećavaju za euro ili dva, što ne pokriva ni osnovne troškove života.