UMHCG: Država mora prestati da ograničava prava osoba s invaliditetom

Udruženje mladih sa hendikepom Crne Gore (UMHCG) povodom Evropskog dana samostalnog života, koji se obilježava širom Evrope, ističe da je krajnje vrijeme da država prestane da ograničava prava osoba s invaliditetom. Ove godine, UMHCG je odlučio da ne ostane na obilježavanju jednog dana, već da sprovede niz aktivnosti koje će trajati duži vremenski period.

Kampanju pod sloganom Nema više izgovora – sad je vrijeme za nas! započeli su u Nikšiću simulacijom kretanja uz pomoć pomagala i asistivnih tehnologija. U narednom periodu planiraju organizaciju performansa, grupnog savjetovališta za žene s invaliditetom, tri foruma o značaju jedinstvenog vještačenja invaliditeta, kao i Školu samostalnog života. Takođe, UMHCG će organizovati jednodnevnu edukaciju o pristupačnosti objekata, fokusirajući se na zakonske obaveze i posljedice njihovog nepoštovanja, s obzirom da se Globalni dan svijesti o pristupačnosti poklapa sa Danom nezavisnosti Crne Gore.

I pored svih aktivnosti, UMHCG izražava ozbiljno nezadovoljstvo položajem osoba s invaliditetom u Crnoj Gori, navodeći da su one i dalje segregisane, institucionalizovane i lišene kontrole nad sopstvenim životima. Na stotine osoba boravi u rezidencijalnim ustanovama, a taj broj se ne smanjuje, već raste bez adekvatnog odgovora nadležnih institucija. Mnoge osobe ostaju izolovane u svojim domovima, bez potrebne podrške za samostalan i dostojanstven život.

Posebno zabrinjava podatak da u Crnoj Gori ima više osoba s invaliditetom u rezidencijalnim ustanovama nego na fakultetima, a približno koliko i na tržištu rada. UMHCG ukazuje na nedopustive prakse uskraćivanja seksualnih i reproduktivnih prava, uključujući prisilnu kontracepciju i sterilizaciju.

Personalna asistencija, kao ključni preduslov samostalnog života i pravo garantovano Konvencijom UN o pravima osoba s invaliditetom, ostaje nedostupna većini. Zakonski okvir je restriktivan, a pristup uslugama ograničen na mali broj korisnika, što dovodi do nastavka institucionalizacije i isključenosti iz zajednice.

UMHCG ističe da je u posljednje dvije godine došlo do zabrinjavajućih praksi sistemskog ograničavanja prava. Podsjećaju da je Vlada prošle godine pokušala umanjiti subvencije za zapošljavanje osoba s invaliditetom, a trenutno se ograničenja sprovode kroz oblast socijalne i dječje zaštite, što dovodi do lančanog uskraćivanja prava.

Na kraju, UMHCG poručuje da će nastaviti da se bore protiv neprihvatljivih praksi i ugnjetavanja osoba s invaliditetom i njihovih porodica, naglašavajući da su svjesni namjera nadležnih institucija.