Ekološki pokret Ozon: Spriječiti paljenje guma za prvomajske praznike

Ekološki pokret Ozon apeluje na sve koji primjete gomilanje otpadnih guma na nekoj lokaciji da se obrate inspekcijskim organima i policiji, jer se radi o ekokriminalu. Pozivaju inspekcijske organe da proaktivnim pristupom i posjetom mjesta na kojima se iz godine u godinu ponavlja ovaj vandalizam, daju doprinos da se preduprijedi paljenje.

U saopštenju se upozorava da su gasovi i hemikalije koje se oslobađaju paljenjem upotrebljenih guma izuzetno toksični za ljudsko zdravlje i veoma štetni po životnu sredinu. Pri paljenju guma oslobađaju se čitav dijapazon zagađivača koji se mogu podijeliti u dvije grupe. U prvoj grupi su zagađivači za koje postoje zakonski propisane gornje granice izlaganja, kao što su PM čestice, ugljen monoksid (CO), oksidi sumpora (SOx), oksidi azota (NOx) i isparljive organske materije (VOC).

U drugoj grupi su zagađivači za koje ne postoje gornje granice izlaganja, odnosno imaju štetan uticaj na zdravlje čak i u veoma malim količinama. Tu spadaju hemikalije kao što su policiklični aromatični ugljovodonici (PCB), dioksini, furani, hlorvodonik, benzen, polihlorovani bifenili i metali poput kadmijuma, nikla, cinka, žive, hroma i vanadijuma. Svi ovi zagađivači mogu uzrokovati značajne kratkoročne i dugoročne zdravstvene efekte.

Važno je znati da u prosjeku jedna guma sagori za 50 minuta, što dovoljno govori o stepenu zagađenja koje se oslobađa paljenjem. U zavisnosti od dužine i stepena izloženosti, efekti po zdravlje mogu varirati od iritacije kože, očiju i sluznice, negativnog efekta na organe za disanje, centralni nervni sistem, pa sve do nastajanja tumora. Nadalje, dokazano je da nekontrolisano sagorijevanje guma može imati višestruko veće štetno djelovanje u odnosu na sagorijevanje drveta ili uglja u kontrolisanim uslovima.

Posebno je, kako kažu, zabrinjavajuće izlaganje kojem se nenamjerno izlažu ranjive kategorije stanovništva – u prvom redu djeca. Djeca svih uzrasta, stariji ljudi, astmatičari i imunološki kompromitovani pojedinci su ranjiviji na štetne hemikalije koje se oslobađaju paljenjem guma u odnosu na opšte stanovništvo. Žene koje doje mogu preko masti u mlijeku prenijeti štetne hemikalije koje udišu na dijete, te djeca tokom dojenja mogu biti izložena većim koncentracijama zagađivača nego u bilo kojem drugom razdoblju u životu.

Zagađenje životne sredine nastaje putem zagađivanja svih puteva prenosa – putem vazduha, vode i zemljišta. Prema procjenama stručnjaka, spaljivanjem gume oslobađa se značajna količina ulja, te se spaljivanjem oko 100 guma oslobodi oko 25 litara ulja koje može zagaditi životnu sredinu ako se adekvatno ne sanira. Osim direktnog zagađenja zemljišta i voda produktima sagorijevanja, treba imati u vidu i postepeno zagađenje vode i zemljišta koje nastaje ispiranjem pepela i nesagorjelih ostataka nakon kiše ili nekog drugog kontakta sa vodom.

Ekološki pokret Ozon je nakon dobijenih informacija od odgovornih građana u Nikšiću pokrenuo komunikaciju sa nadležnim institucijama u cilju uklanjanja nagomilanih otpadnih guma na predmetnoj lokaciji. Nadaju se da će svi koji su u prilici pokazati pojedinačnu odgovornost i dati doprinos zaštiti javnog zdravlja i životne sredine.