Doprinos UCG i Kliničkog centra Crne Gore evropskom istraživanju o dijabetesu

Novo međunarodno istraživanje, u kojem su učestvovali naučnici i ljekari sa Medicinskog fakulteta Univerziteta Crne Gore i Kliničkog centra Crne Gore, među kojima je i prof. dr Nataša Popović, pokazuje da promjene u funkciji oka mogu ukazivati na rane promjene u funkciji mozga kod osoba sa dijabetesom tipa 2.

U fokusu istraživanja bila je retina (mrežnjača) – dio oka koji detektuje svjetlost i koji je direktno povezan sa mozgom. Budući da se razvija iz istog embrionalnog tkiva kao i mozak, pretpostavljeno je da promjene u njenoj funkciji mogu odražavati prisustvo blagog kognitivnog oštećenja. Blago kognitivno oštećenje predstavlja stanje između normalnog starenja i demencije, a njegovo rano prepoznavanje kod osoba sa dijabetesom ima poseban značaj.

Ovo stanje može dovesti do neredovnog i nepravilnog uzimanja terapije, povećanog rizika od komplikacija, hospitalizacija i pogoršanja kvaliteta života. Studija je obuhvatila 313 osoba starosti 65 godina ili više sa dijabetesom tipa 2. Ispitanici su prošli detaljna testiranja kognitivnih funkcija, uključujući Montreal Cognitive Assessment (MoCA), kao i specijalizovane oftalmološke preglede.

Analizirani su parametri poput osjetljivosti retine, stabilnosti pogleda i reakcije zenice na svjetlost. Rezultati su pokazali da osobe sa blagim kognitivnim oštećenjem imaju smanjenu osjetljivost retine na svjetlost, slabiju stabilnost pogleda i izmijenjene reakcije zenice na svjetlosne nadražaje.

Kada su ovi nalazi kombinovani sa osnovnim kliničkim podacima i rezultatima MoCA testa, dobijen je model koji omogućava bolju detekciju blagog kognitivnog oštećenja u odnosu na dosadašnje pristupe. Nalazi istraživanja ukazuju da bi pregledi oka mogli imati dodatnu ulogu u medicini – kao jednostavan i neinvazivan način za rano prepoznavanje blagog kognitivnog oštećenja, čime bi se unaprijedile postojeće dijagnostičke metode koje su često složene i vremenski zahtjevne.

Istraživanje je sprovedeno u okviru HORIZON 2020 projekta RECOGNISED, u kojem su Univerzitet Crne Gore i Klinički centar Crne Gore učestvovali kao dio konzorcijuma od 21 evropske naučnoistraživačke institucije. Rad pod nazivom “Relationship between retinal neurodysfunction and cognitive impairment in type 2 diabetes: results of the RECOGNISED cross-sectional study” objavljen je u časopisu Diabetologia, koji je prema Journal Citation Reports (Clarivate Analytics, 2025) rangiran među prvih 15 časopisa iz oblasti endokrinologije i metabolizma.