Održiva gradnja kao pravilo

Arhitekta Bratislav Tošković, koji već 38 godina živi i radi u Finskoj, vratio se u Beograd nakon izložbi 'Paralelna mesta' (2019) i 'Daljina koja spaja' (2023). Tošković je završio Arhitektonski fakultet u Beogradu 1985. godine i započeo karijeru kao predavač na Univerzitetu u Mosulu u Iraku, a od 1988. godine radi u finskom birou Parviainen Architects (sada Olla Architecture), gdje je postao partner 2003. godine.

Na konferenciji 'Smart Engineering for Urban Development', koju su organizovale nordijske zemlje u Privrednoj komori Srbije, Tošković je održao predavanje pod nazivom 'Circular Intelligence in Urban Development'. Njegovo dugogodišnje iskustvo u Finskoj oblikovalo je njegov pristup održivoj arhitekturi, a na konferenciji je predstavio tri projekta koja ilustruju različite aspekte održivosti u arhitekturi.

Jedan od projekata, TAGI, predstavlja deponiju koja je pretvorena u zelenu oazu sa golf terenima. Gasevi iz deponije koriste se za grejanje 600 domaćinstava, dok se tereni zalivaju kišnicom, a objekti koriste geotermalnu i solarnu energiju. Zimi, ovaj prostor postaje skijaška staza, a u blizini su izgrađeni novi sportski i trgovinski sadržaji.

HAIKU je obnovljena zgrada u Helsinkiju, gdje je umesto rušenja, investitor odlučio da obnovi objekat, a 600 starih prozora je pretvoreno u unutrašnje pregrade. Ovaj projekat je ušao u finale World Architecture Festival i predstavljen je prošle godine u Majamiju.

Treći projekat, ECM, je tržni centar recikliranih proizvoda koji razvija usluge edukacije o održivosti i zapošljava mlade i osobe sa ograničenim sposobnostima. Fasade ovog centra svake godine dobijaju nove umetničke instalacije od recikliranih materijala.

Tošković naglašava da je važno da se u Srbiji razvije dublje razumevanje održive arhitekture. Iako su arhitekti sve više svesni značaja ovog koncepta, širi društveni sistem još uvek ne prepoznaje pun značaj održive gradnje. Investitori često razmišljaju o brzim profitima umesto o dugoročnim vrednostima, a održivi materijali se doživljavaju kao trošak, a ne kao investicija.

On ukazuje na potrebu za sistemskim merama i jasnim kriterijumima koji bi održivu gradnju učinili standardom. U Finskoj, održiva gradnja nije samo tehničko pitanje, već pitanje civilizacijskog izbora koji utiče na zdravlje ljudi i kvalitet javnog prostora. Tošković se nada da će održiva gradnja u Srbiji postati osnovni način na kojem se gradi budućnost.