Diskriminacija muzike s Balkana na Spotifyju

Evropska komisija objavila je u martu izvještaj koji potvrđuje ono što muzičari iz jugoistočne Evrope osjećaju već godinama, da Spotify algoritam ne samo da ne pomaže, već aktivno diskriminiše muziku iz ove regije.

Dokument od 339 stranica, koji je pripremio konzorcijum Panteia, pokazuje da čak i kada mu se unose lokalne preporuke, algoritam dosljedno podstiče mejnstrim sadržaj s velikih tržišta, potpuno zanemarujući muziku koja dolazi s malih tržišta jugoistočne Evrope.

Organizacija Music Equality, koja se bori protiv ove prakse, ističe da Spotify drži 56 posto evropskog striming tržišta, što znači da diktira šta će više od polovine evropskih slušalaca otkriti. Problem nije tehnički – algoritam je dizajniran da pojačava ono što je već popularno, a to su uvijek umjetnici iz SAD-a, Velike Britanije ili velikog tržišta poput Njemačke.

U izvještaju se navodi da Spotify nema nijednog editora zaduženog za regiju koja uključuje zemlje kao što su Albanija, Bosna i Hercegovina, Bugarska, Hrvatska, Grčka, Kosovo, Crna Gora, Sjeverna Makedonija, Rumunija, Srbija i Slovenija, što predstavlja više od 55 miliona ljudi koji praktično ne postoje na najvažnijim plejlistama platforme.

Posljedice su ozbiljne; studija bugarskog udruženja ANMIP-BG iz decembra 2025. pokazala je da 85 posto nezavisnih izdavača iz jugoistočne Evrope bilježi pad prihoda nakon što je Spotify uveo prag od hiljadu slušanja godišnje potrebnih za isplatu. Šezdeset pet posto opisa tog pada smatra značajnim.

Dok Spotify tvrdi da je prag čišćenje od spam sadržaja, u praksi uništava distributivne modele za umjetnike s manjeg tržišta. Algoritam ne prepoznaje specifičnosti kulturnih scena koje dijele jezik s većim tržištima, gdje su izvođači iz Hrvatske, Srbije, Bosne i Crne Gore bačeni u istu grupu bez razumijevanja regionalnih razlika, što dodatno erodira njihovu vidljivost.

Music Equality postavila je pet konkretnih zahtjeva, uključujući ukidanje praga od hiljadu slušanja, imenovanje regionalnih editora i specijalista za metadata za jugoistočnu Evropu, te zahtjeve za geografskom raznolikošću na striming servisima. Ruth Koleva, predsjednica ANMIP-BG izjavila je: “Kada nas Spotifyjev algoritam ne ‘vidi’, Evropa nas ne čuje. Ovo više nije samo pitanje muzičke industrije.”

Music Equality je još oštrija: “Spotify nas nije htio namjerno izbrisati, ali brisanje ne zahtijeva namjeru. Zahtijeva moć, netransparentnost i odsutnost odgovornosti.” Peticija je pokrenuta na musicequality.org, gdje traže konkretne promjene, dok aktivisti iz svih jedanaest zemalja lobiraju u Briselu.