Decentralizacija prostornog planiranja: slabosti sistema

Reforma prostornog planiranja, kojom su vraćene nadležnosti opštinama, pokazala je da se opštine suočavaju sa brojnim izazovima u primjeni, a pogotovo u dijelu osnivanja lokalnih preduzeća za planiranje prostora. Na Forumu o decentralizaciji, koji je organizovao Institut alternativa, istaknuto je da će se kasniti u odnosu na zakonske rokove za donošenje lokalnih planskih dokumenata.

Većina opština još uvijek dogovara zajedničke modele saradnje, a kao najveći izazov izdvaja se nedostatak kadrovskih kapaciteta. Dragana Jaćimović iz Instituta alternativa predstavila je podatke istraživanja iz februara, prema kojima je samo devet od 25 opština osnovalo lokalna preduzeća za planiranje prostora, od čega su samo dva operativna, iako je zakonski rok za osnivanje istekao u maju 2025. godine. Mnoge opštine tek rade na osnivačkim aktima, dok neke razmatraju udruživanje.

Marina Izgarević Pavićević, državna sekretarka za prostorno planiranje, podsjetila je da je zakonsko rješenje kojim se vraća nadležnost opštinama usvojeno na predlog opština. Istakla je da su najveći problem kadrovski kapaciteti, koji su bili izazov i u ministarstvu kada je proces bio centralizovan. Tokom izrade zakona, analizirali su kapacitete lokalnih samouprava i došli do podatka da imamo oko 85 planera kao dovoljan kadar za Crnu Goru.

Na pitanje da li je realno očekivati da opštine ispune zakonsku obavezu da donesu lokalne planske dokumente do kraja godine, Izgarević Pavićević je rekla da „ovaj rok svakako neće biti ispunjen, ali trudićemo se”. Predsjednik Opštine Šavnik, Jugoslav Jakić, izrazio je zabrinutost da zakonsko rješenje nije odgovorilo na potrebe opština i da lokalne uprave nemaju kapacitete za taj dio posla.

Mirjana Nikolić iz Agencije za projektovanje i planiranje Nikšić navela je da nije problem u ovoj reformi, već u prethodnoj koja je osiromašila opštinske uprave kadrovima. Marjan Obadović iz Opštine Berane rekao je da je donesena odluka o osnivanju agencije za lokalna planska dokumenta i da pregovaraju o zajedničkom modelu sa opštinama Mojkovac, Andrijevica, Petnjica, Gusinje i Rožaje.

Svetlana Jovanović, izvršna direktorica Agencije za prostorno planiranje, naglasila je da su vrata državne agencije otvorena za sve lokalne samouprave koje žele da formiraju svoje agencije. U Opštini Kolašin, Andrija Mirović je rekao da će aplicirati za licencu i raditi na izradi novog PUP-a. Opština Žabljak takođe pregovara o saradnji sa državnom Agencijom, naglašavajući specifičnosti nacionalnog parka i UNESCO zaštite.