Istraživanje pokazuje alarmantnu situaciju s seksualnim zlostavljanjem djece u Crnoj Gori

Istraživanje UNICEF-a, ECPAT International i Interpola, sprovedeno na više od hiljadu djece u Crnoj Gori, pokazuje da je svako deseto dijete uzrasta od 12 do 17 godina doživjelo neki oblik seksualne eksploatacije ili zlostavljanja putem digitalnih tehnologija. Istog dana kada su nalazi predstavljeni, policija je saopštila da su podnešene tri prijave zbog istog krivičnog djela.

Uprava policije je istog dana u Podgorici saopštila da je uhapšen 68-godišnjak iz Plava, te da su podnijete krivične prijave protiv dvije petnaestogodišnjakinje, sve zbog iskorišćavanja maloljetnica za pornografiju. Istraživački timovi UNICEF-a, ECPAT International i Interpola ispitali su između 2023. i 2025. godine više od hiljadu djece i njihovih roditelja u Crnoj Gori, potvrđujući da je 11 odsto ispitane djece doživjelo neki vid seksualnog zlostavljanja.

Alarmantnost situacije potvrdila je i policija koja je navela da je H. H. (68) iz Plava lišen slobode zbog sumnje da je putem Instagrama upućivao neprimjerene poruke maloljetnici i tražio od nje fotografije istog karaktera. U drugom slučaju, krivične prijave podnijete su protiv dvije petnaestogodišnjakinje, od kojih je jedna koristila lažni profil da navodi trinaestogodišnju djevojčicu na izradu neprimjerenih fotografija.

Lara Novaković, UNICEF-ova mlada reporterka, istakla je da djeca žele da budu pripremljena i naučena o bezbjednosti. Luka Vujović, takođe UNICEF-ov mladi reporter, naglasio je da djeca često ne znaju kome da se obrate za pomoć. Podaci istraživanja ukazuju da gotovo 60 odsto djece koja su pretrpjela seksualno nasilje putem digitalnih tehnologija nikome o tome nije reklo.

Istraživanje „Sprečavanje štete u Crnoj Gori“ pokazuje da je 11 odsto djece uzrasta od 12 do 17 godina koja koriste internet doživjelo neki oblik seksualne eksploatacije u toku jedne godine, što u apsolutnim brojevima iznosi oko 4.900 djece. Istraživanje se oslanja na nacionalno reprezentativni uzorak od 1.039 djece i 1.039 roditelja, kao i na intervjue sa stručnjacima iz raznih oblasti.

Istraživanje je pokazalo da je u 66 odsto slučajeva počinilac osoba koju je dijete već poznavalo, dok je u 25 odsto slučajeva počinilac bio nepoznat. Takođe, 37 odsto djece je upoznalo počinioca u školi, a 30 odsto na javnim mjestima. Vršnjačko zlostavljanje je takođe prisutno, a koristi se anonimnost interneta za uspostavljanje kontakta i sticanje povjerenja kod djece.

Načini nasilja uključuju primanje nepoželjnih fotografija seksualnog sadržaja, ucjene i prijetnje objavljivanjem neprimjerenih sadržaja. Istraživanje je zabilježilo i pojavu vještačke inteligencije kao oruđa nasilja, a djeca su opisala svoja iskustva kao žrtve. Razlike u doživljaju nasilja između djevojčica i dječaka postoje, pri čemu se djevojčice često suočavaju s dodatnom stigmatizacijom.

Najčešći razlozi zbog kojih djeca nijesu prijavila nasilje su osjećaj stida i strah od reakcije roditelja. Crnogorski zakon zahtijeva da dijete prijavi nasilje putem roditelja, što dodatno otežava situaciju. Ova istraživanja ukazuju na potrebu za boljim obrazovanjem i podrškom za djecu kako bi se smanjila stid i strah prilikom prijavljivanja nasilja.