Inicijativa za proglašenje Grahovca kulturnim dobrom

Istorijsko područje Grahovca treba proglasiti kulturnim dobrom, sa utvrđenim režimom stroge zaštite, inicijativa je koju je organizacija UBNOR i antifašisti Nikšića podnijela Opštini Nikšić i Upravi za zaštitu kulturnih dobara Crne Gore.

Iz pomenute organizacije podsjećaju da je spriječena devastacija tog lokaliteta na zahtjev mještana i predsjednika Mjesne zajednice Grahovo Aćima Dabovića, i to preko NVO „Centar za građanska prava“ sa Cetinja. „Reagovanje nadležnih rezultiralo je donošenjem rješenja o obustavi radova na predmetnom lokalitetu, što ovim putem pozdravljamo. Kako bi se ovaj lokalitet od posebnog značaja zaštitio od daljih mogućih devastacija, podnijeli smo Inicijativu u skladu sa Zakonom o zaštiti kulturnih dobara, kojim je propisano da se kulturnim dobrom mogu utvrditi mjesta i prostorne cjeline od istorijskog značaja“, istakli su iz UBNOR-a i antifašista Nikšića.

Lokalitet Grahovca predstavlja jedinstvenu istorijsku i prostornu cjelinu, odnosno kulturni pejzaž, čija vrijednost proizilazi iz samog prostora kao mjesta odvijanja istorijskog događaja, „a ne isključivo iz pojedinačnih objekata koji se na njemu nalaze“. „Bitka na Grahovcu, vođena od 28. aprila do 1. maja 1858. godine (odnosno 10–13. maja po novom kalendaru), predstavlja jedan od najznačajnijih događaja u istoriji Crne Gore. Ova odlučujuća vojna pobjeda nad Osmanskim carstvom imala je dalekosežne političke, teritorijalne i međunarodne posljedice, čime je trajno uticala na oblikovanje crnogorske državnosti i njen međunarodni položaj. Bitka na Grahovcu predstavlja ne samo istorijski događaj, već i izuzetno kulturno dobro od nacionalnog značaja. Njena vrijednost ogleda se u: – istorijskom kontinuitetu državnosti Crne Gore – materijalnim i nematerijalnim elementima kulturne baštine – tradiciji obilježavanja i kolektivnog sjećanja – edukativnom i identitetskom značaju za buduće generacije“, naveli su u saopštenju.

Stoga, smatraju u nikšićkoj organizaciji, zaštita lokaliteta Grahovca i njegovo institucionalno prepoznavanje kao kulturnog dobra predstavlja važan korak u očuvanju istorijskog nasljeđa Crne Gore. „Cijeneći značaj Bitke na Grahovcu za međunarodno priznanje Crne Gore, a time i značaj prostora na kojem se bitka odigrala, očekujemo da će inicijativa dobiti pozitivan epilog, odnosno da će Uprava za zaštitu kulturnih dobara na Cetinju i Opština Nikšić proglasiti ovaj lokalitet zaštićenim. Ovom prilikom naglašavamo da Opština Nikšić, koja teži da ponese titulu Prijestonice kulture 2030. godine, kao važan temelj toj ambiciji mora posvetiti znatno veću pažnju zaštiti kulturnih dobara i njegovanju kulture sjećanja – kao ključnom segmentu koji svjedoči o slojevitoj kulturi i dugom istorijskom trajanju na ovim prostorima, obilježenom vječitim otporom brojnim okupatorima i snažnim slobodarskim duhom“, naglasili su iz UBNOR-a i antifašista Nikšića.