Inicijativa za spomenik Joki Baletić

Centar za građansko obrazovanje (CGO) i Antifašisti Cetinja pozdravljaju odluku Savjeta za davanje predloga naziva naselja, ulica i trgova Opštine Nikšić da se u tom gradu podigne spomen-obilježje sedamnaestogodišnjoj partizanki Joki Baletić. Inicijativa, koja je došla od Evropskog saveza u Nikšiću, biće upućena u skupštinsku proceduru, a očekuje se da će se o njoj odlučivati na narednoj sjednici lokalnog parlamenta, planiranoj za 21. i 22. april.

"Ova vijest ohrabruje jer dolazi nakon odluke istog Savjeta od 19. marta da odbiju istu inicijativu. Vjerujemo da je nova odluka Savjeta početak ispravljanja nepravde prema Joki Baletić, ali i svim drugim ženama koje su dale život za slobodu Crne Gore, a čija je uloga često marginalizovana. U godini kada obilježavamo 20 godina od obnove crnogorske nezavisnosti, važno je da se odgovorno odnosimo prema herojima i simbolima Crne Gore iz svih njenih perioda", navode iz CGO i Antifašisti Cetinja.

Poručuju da su Ljubo Čupić i Joka Baletić simboli Nikšića i borbe protiv fašizma u tom kraju. "Uhapšeni su zajedno, a istog dana su i stradali. Njega su strijeljali, a nju objesili nikšićki četnici. Spomenik Ljubu Čupiću nalazi se u Nikšiću, i vjerujemo da je vrijeme da i Joka Baletić dobije spomenik", navode u saopštenju.

Podsjećaju da su spomen-obilježja posvećena ženama u Crnoj Gori i dalje rijetka, čak i kada je riječ o ulicama. "U Nikšiću svega četiri ulice nose imena žena - Milice Vučinić, Joke Baletić, Jele Andrijašević i Dragice Pravice. Sve četiri stradale su u borbi protiv fašizma. Upravo na temeljima te borbe nastala je moderna Crna Gora, koja je danas na pragu članstva u Evropskoj uniji. Proces pristupanja EU nije samo tehnički, on zahtijeva usvajanje i njegovanje evropskih vrijednosti, što podrazumijeva rodnu ravnopravnost i vidljivost žena u javnom i istorijskom prostoru, kao i odgovoran odnos prema nasljeđu i prošlosti", navode u saopštenju.

Posebno je važno da Nikšić, kao novoizabrana evropska prijestonica kulture za 2030. godinu, prepoznaje svoju odgovornost u njegovanju kulture sjećanja na žene u antifašističkoj borbi. Podsjećaju i da Venecija, jedan od najljepših i turistički najvažnijih gradova u Evropi, ima spomenik posvećen partizankama, a na njemu je žena predstavljena kao aktivna učesnica u borbi. U Varšavi, glavnom gradu Poljske, 2021. godine otkriven je spomenik partizankama, pa bi se podizanjem ovog spomenika Nikšić pridružio evropskim gradovima koji slave svoje borkinje za slobodu.

"Izražavamo žaljenje što odluka Savjeta nije bila jednoglasna, budući da su predstavnici vlasti u Nikšiću u proteklom periodu nerijetko prisustvovali različitim parastosima i događajima posvećenim veličanju četničkog pokreta i aktivno učestvuju u nenaučnom istorijskom revizionizmu. CGO i Antifašisti Cetinja očekuju da Skupština Opštine Nikšić izglasa odluku o podizanju spomen-obilježja Joki Baletić. Ovaj spomenik prilika je da se unaprijedi kulturna ponuda grada, što bi trebalo da bude jedan od prioriteta Nikšića kao nove evropske prijestonice kulture, ali i da se najzad na pravi način obilježi i sačuva od zaborava borba Joke Baletić, kao i svih borkinja za slobodu iz nikšićkog kraja", zaključuju u saopštenju.