Šistek: Crnogorski identitet se kriminalizuje i svodi na istorijsku grešku

Češki istoričar i balkanolog dr František Šistek izjavio je da je Crna Gora, umjesto građanske države, postala partitokratija. On smatra da je na papiru Crna Gora građanska država, ali da su još u vrijeme DPS-a uvedeni antigrađanski elementi, predstavljeni kao demokratija.

Šistek naglašava da sada imamo Vladu bez Crnogoraca, što znači da je narod praktično isključen iz vođenja države već šest godina. On ukazuje na to da su društvene podjele karakteristika svih naroda, ali da su Crnogorci posebno opsjednuti istorijom i identitetskim podjelama, što razara društveno tkivo.

„Homogenost i jedinstvenost društva su opasni ideali nacionalista i totalitarnih režima. U Crnoj Gori pričamo o podijeljenosti po nacionalnoj osnovi, dok se vjerska šarenolikost smatra prednošću“, rekao je Šistek. On ukazuje da ne postoje čvrste linije podijeljenosti i ne smatra to tragičnim, već nečim što se može prevazići.

Šistek se osvrnuo i na anticetinjski diskurs, koji je, kako kaže, prešao sve granice, gdje se Crnogorci nazivaju derogatornim imenima. On naglašava da se crnogorski identitet svodi na istorijsku grešku, kao produkt socijalnog inženjeringa.

Govoreći o identitu unutar Komunističke partije, podsjeća da je komunizam imao snažno obilježje internacionalizma, a crnogorski komunisti su se fokusirali na stvaranje Jugoslavije. Međutim, sadržaj crnogorstva nije bio institucionalno razvijen, a dio inteligencije je odlazio za Beograd ili druge gradove tražeći bolje prilike, što je dovelo do gubitka intelektualnog potencijala u Crnoj Gori.

Šistek smatra da u Crnoj Gori nijesu do kraja izgrađeni stavovi o tome „ko smo“ i „šta smo“. On naglašava da se pojmovi o crnogorstvu nisu gradili zbog „bratstva i jedinstva“, jer nakon rata nije bilo vanjskog neprijatelja koji bi ih ujedinio.

On također ističe da je Srpska pravoslavna crkva glavni akter revizije istorije u Crnoj Gori, koja je postala dominantni oslonac srpskog diskursa. Šistek naglašava da je referendum označio istorijski poraz velikosrpske ideologije, iako je SPC nastavila s jačanjem svog uticaja kroz svakodnevne prakse.

U vezi s ulaskom Crne Gore u Evropsku uniju, Šistek ističe da EU ne zanimaju identitetska pitanja, već da li će strani uticaji prodrijeti preko Crne Gore. On ukazuje na razliku između parola i prakse crnogorskih vlasti, naglašavajući da postoji ozbiljna zabrinutost zbog stanja vladavine prava i slobode medija.

Na kraju, Šistek ocjenjuje da je Crna Gora prije svega partitokratija, te da političke stranke međusobno dijele plijen, dok je državni aparat preglomazan.