E-cigarete vjerovatno kancerogene

E-cigarete se i dalje smatraju manje štetnim od 'pravih' cigareta, ali nova istraživanja sugerišu da bi mogle biti kancerogene. Iako nema jasnih i zvaničnih procjena, zdravstvene institucije upozoravaju na moguće rizike.

Dugo se o e-cigaretama govorilo kao o alternativi sa manje otrovnih supstanci, ali ta obećanja su sve više dovodena u pitanje. Nova pregledna studija, objavljena u časopisu Carcinogenesis, analizira odabrane radove i zaključuje da e-cigarete koje sadrže nikotin 'vjerovatno su kancerogene' i mogu doprinijeti razvoju raka pluća i raka usne duplje.

Međunarodna agencija za istraživanje raka (IARC) svrstava supstance prema snazi naučnih dokaza: Grupa 1 označava kancerogene za ljude, Grupa 2A vjerovatno kancerogene, a Grupa 2B moguće kancerogene. E-cigarete još uvijek nemaju zvaničnu klasifikaciju, iako 'vjerovatno' kancerogeno sadrži značajne rizike.

U pregledu su analizirani biomarkeri, eksperimenti na životinjama i hemijske analize. Rezultati pokazuju da tokom vejpinga dolazi do aktivacije bioloških procesa koji se povezuju sa nastankom raka, uključujući oštećenja DNK i oksidativni stres.

Iako su dokazi sve brojniji, izrada konačne procjene rizika ostaje izazov zbog nedostatka dugoročnih podataka. 'E-cigarete su dostupne tek od oko 2010. godine, a karcinom pluća ima period latencije od 20 do 40 godina', objašnjava Martin Vidšventer, profesor na Univerzitetu u Inzbruku.

Stručnjaci pozivaju na oprez. Gevin Stjuart sa Univerziteta u Njukaslu napominje da pregledna studija ne ispunjava sve metodološke standarde, dok Stiven Berdžes sa Univerziteta u Kembridžu upozorava na teškoće u dokazivanju jasne kauzalne veze.

Ute Mons iz Njemačkog centra za istraživanje raka ističe da su kancerogene supstance u aerosolu e-cigareta obično znatno niže nego u duvanskom dimu, ali to ne znači da su bezbjedne.

Nova analiza nije konačna, ali jasno upozorava na moguće rizike. Autori ističu potrebu za daljim istraživanjima kako bi se utvrdilo koji su organi najizloženiji i koje hemikalije doprinose riziku. IARC je već svrstao procjenu e-cigareta među 'visoke prioritete' za period 2025–2029.