Održan Akademski trijalog o masoneriji u Crnoj Gori

Na Fakultetu pravnih nauka Univerziteta Donja Gorica (UDG) danas je održan Akademski trijalog „Tajno društvo ili društvo s tajnom: Masonerija u Crnoj Gori“ na kojem su o ovoj intrigantnoj i često nedovoljno istraženoj temi govorili Vanja Mugoša, advokat i Veliki majstor Velike lože Crne Gore (VLCG), i magistar pravnih nauka Ivan Jovović, istraživač crkvene istorije i predsjednik Matice crnogorske.

Moderator doc. dr Nikola Šaranović sa Fakulteta pravnih nauka UDG, istakao je da je ovo prvi akademski panel u Crnoj Gori posvećen slobodnom zidarstvu – masoneriji, i naglasio da je odgovornost akademske zajednice da ovakvim temama pristupa odgovorno, kritički i utemeljeno.

Veliki majstor VLCG Vanja Mugoša osvrnuo se u svom izlaganju na karakteristike masonerije i njene ciljeve - razvoj društva, države i pojedinca - slobodnog zidara.

Ističući da se mason najčešće opisuje kao slobodan čovjek na dobrom glasu, Mugoša je naglasio da je pored toga za ulazak u masonsku ložu neophodno još i da čovjek bude vjerujući i da je odan svojoj državi, porodici i društvu.

“Ulazak u masonsku ložu, odnosno u Bratstvo, kako se mi nazivamo, ne može se postići položajem u društvu, niti kupiti”, naglasio je Mugoša koji se osvrnuo na istoriju masonerije u Crnoj Gori nakon 1945. godine “kada je zabranjena”.

“Masonerija se budi početkom 90-ih godina prošlog vijeka formiranjem Velike lože Jugoslavije, a prvi Crnogorac primljen je u masonsku ložu 1990. Prva loža u okviru crnogorske masonerije osnovana je 1993. godine pod imenom Montenegro, i to van Crne Gore zbog tadašnjih okolnosti, imala je sedam članova. Njeno sjedište je u Podgorici. Prva sljedeća loža je ‘Zora’ u Kotoru, zatim su formirane lože ‘Luča mikrokozma’ na Cetinju, ‘Garibaldi’ u Nikšiću, te ‘Evropa’ u Podgorici. Njih pet čine VLCG koja je formalno osnovana trećeg juna 2006, nekoliko sati prije proglašenja nezavisnosti, a 12. maja 2007. je i u masonskom smislu formirana”, rekao je Mugoša.

On je naglasio da je VLCG jedina regularna masonska organizacija u Crnoj Gori, jer je priznata od Ujedinjene Velike lože Engleske (UGLE), i zasnovana je na Andersonovoj konstituciji iz 1723. Unutar lože je zabranjeno pričati o politici i religiji, a za prijem su nebitni nacionalnost, vjerska i politička pripadnost “za koje se ne smije pitati”.

“Postoje i liberalne masonske organizacije koje nisu priznate od UGLE, i koje primaju i žene u svoje članstvo, što je nemoguće u regularnoj masoneriji”, naglasio je Mugoša.

On je ukazao da je aktuelni ambijent u Crnoj Gori povoljan za masoneriju, jer, sem sporadičnih slučajeva, nema istaknutog antimasonskog raspoloženja, “a masoni su po pravilu dežurni krivci u svakoj krizi”.

Kao osnovna načela masonerije, nabrojao je, pored ostalog, slobodu, jednakost, bratstvo.

“Mi nismo tajno društvo, jer, da je tako – ja ne bih bio sada ovdje ispred vas. Registrovani smo kao i svaka druga organizacija. U javnosti se vrlo slabo razlikuju začenja pojmova tajna i privatnost. Mi smo, bolje je reći, diskretno društvo, dakle, ne tajno društvo, već društvo sa tajnama”, rekao je Mugoša na panelu.

Mr Ivan Jovović predstavio je detaljno istorijat razvoja masonerije u Crnoj Gori od 1807. godine, napominjući da je do ovih podataka došao sasvim slučajno, istražujući crkvenu istoriju, čemu je profesionalno posvećen već decenijama.

“Naišao sam na tekst koji je o kotorskoj masonskoj loži napisao kotorski biskup Pavao Butorac, i objavio ga 1917. u glasilu Dubrovačke biskupije. Ova loža formirana je pod imenom Loža sv. Ivana pod posebnim naslovom prijatelja 1807. u Kotoru u palati Beskuća, a njeni članovi bili su Italijani, Francuzi, ljudi sa područja Grblja, Budve, Herceg Novog, Kotora, i drugih primorskih mjesta. To su bili mahom činovnici, sudije, plemići. Među njima je sa prostora tadašnje Crne Gore bio i Luka Špadijer.

Valja istaći da su među potpisnicima Deklaracije o ujedinjenju Crne Gore i Boke u Dobroti 1813. godine bili i petorica članova ove masonske lože – Miroslav Zanović, Andrija Tripković, Todor Ivelić, Đuro Lazarević i Marko Gregorina.

Na području Ilirije – administrativne jedinice pod upravom Napoleonove Francuske koja se protezala u to vrijeme od Slovenije do Kastel Lastve, današnjeg Petrovca, kotorska loža bila je možda i najveća.

Iako je njegov učitelj Sima Milutinović Sarajlija bio mason, nema pouzdanih podataka da je i Petar II Petrović Njegoš bio “slobodni zidar”. Inače, prvi član masonske lože iz Crne Gore, van kotorske masonske lože, bio je Budvanin Miroslav Zanović koji je u bratstvo slobodnih zidara primljen krajem XVII vijeka u tadašnjoj konfederaciji Litvanije i Poljske.

Kuriozitet je da je među osnivačima ove masonske lože bilo više katoličkih sveštenika, uprkos tadašnjoj antimasonskoj zvaničnoj politici Rimokatoličke crkve”, rekao je Jovović, napominjući da će iduće godine biti jubilej – 220 godina od osnivanja kotorske masonske lože.