Crna Gora učestvuje u realizaciji projekta JA PRISM za mentalno zdravlje

Ministarstvo zdravlja Crna Gora učestvuje u realizaciji projekta JA PRISM u oblasti mentalnog zdravlja, koji je započeo 1. septembra 2025. godine i trajaće do 31. avgusta 2028. godine. Njegov primarni cilj jeste unapređenje mentalnog zdravlja, sa posebnim fokusom na ranjive grupe stanovništva, kroz sistemsku primjenu i transfer provjerenih dobrih praksi među državama učesnicama.

Ukupna vrijednost projekta iznosi približno 6 miliona eura, dok je za realizaciju aktivnosti u Crnoj Gori opredijeljen budžet od oko 92.000 eura. Crna Gora u projektu učestvuje kroz jedinstveni nacionalni implementacioni okvir, zasnovan na koordinisanoj saradnji tri ključne institucije. Ministarstvo zdravlja ima centralnu koordinacionu ulogu, dok Klinički centar Crne Gore i Institut za javno zdravlje doprinose sprovođenju aktivnosti u skladu sa svojim stručnim i institucionalnim nadležnostima.

U okviru projekta implementiraju se dvije ključne prakse od strateškog značaja: BIZI program, usmjeren na prevenciju suicida i jačanje kapaciteta za rano prepoznavanje suicidnog ponašanja, u kojem Klinički centar Crne Gore ima vodeću ulogu, i Act-Belong-Commit (ABC) program, koji promoviše aktivno učešće pojedinaca u društvenim tokovima, jačanje socijalne povezanosti i angažman u aktivnostima koje doprinose mentalnom blagostanju, a čiji je nosilac Institut za javno zdravlje.

U septembru 2025. godine u Bilbau je održan inicijalni (kick-off) sastanak projekta JA PRISM, na kojem je, ispred Crne Gore, učestvovao predstavnik Kliničkog centra Crne Gore. Tom prilikom predstavljene su tri odabrane projektne prakse, uključujući i BIZI program kao model za unapređenje kapaciteta u oblasti prevencije suicida. Nakon toga, u novembru 2025. godine u Kopenhagenu je održan sastanak posvećen implementaciji ABC programa, čime je formalno započeta realizacija ove komponente projekta.

Tokom dvodnevnog susreta razmatrani su modeli implementacije, razmijenjena su iskustva među partnerima i dodatno razrađeni pristupi prilagođavanja programa specifičnostima nacionalnih konteksta. U cilju adekvatne implementacije ABC programa, Ministarstvo zdravlja, Institut za javno zdravlje i Klinički centar Crne Gore zaključili su pojedinačne licencne ugovore sa Curtin University iz Australije, kao nosiocem autorskih prava nad programom. Time je omogućeno korišćenje međunarodno verifikovane metodologije, edukativnih materijala i komunikacionih alata za promociju mentalnog zdravlja u okviru projektnih aktivnosti.

Realizacija projekta predstavlja značajan iskorak u daljem unapređenju sistema zaštite mentalnog zdravlja u Crnoj Gori, kroz institucionalnu sinergiju, transfer znanja i primjenu savremenih, na dokazima zasnovanih pristupa u ovoj oblasti.