Barski kalendar: značajni događaji 15. marta

Danas je 15. mart, sedamdeset četvrti dan u godini, do kraja 2026. ostalo je 291 dan.

1949. Odlukom Narodnog odbora grada osnovano Narodno pozorište u Nikšiću, a za upravnika postavljen Veljko Šakotić.

1976. Izašao prvi broj “Cetinjskog lista”, štampan u “Obodu”, prvi urednik Radovan Jablan.

1990. Na Cetinju osnovan crnogorski PEN, prvi predsjednik akademik dr Pavle Mijović, potpredsjednik Jevrem Brković, sekretar Sreten Vujović.

1998. U crkvi Sv. Paraskeve u Sofiji, hirotonisan u čin episkopa poglavar Crnogorske pravoslavne crkve, arhimandrit Miraš Dedejić, dobivši tom prilikom duhovno ime Mihailo.

2001. Počela sa radom Centralna banka Crne Gore, definisana kao “samostalna organizacija, odgovorna za monetarnu i finansijsku stabilnost i funkcionisanje bankarskog sistema”.

1788. GODINE:

Mletački senat je donio dekret u kome se kaže da “pravoslavne Perojce nema niko dirati ni u crkvu njihovu, ni u slobodno izvršavanje službe božje”.

Ovim je u koloniji crnogorskih iseljenika u Istri, mahom Crmničana, konačno riješeno pitanje vjerske službe. Istra je kolonizovana Crnogorcima u 17. vijeku, jer je to područje poharala kuga, a vlast u Veneciji inicirala je dolazak kako bi se nastanila i obrađivala zemlja. Mleci su postavili i uslov da svaki momak, kada se oženi, mora da posadi 25 maslina i 50 korijena vinove loze.

***

1852. GODINE:

Rođen je u Skradinu Dušan Brkanović, prvi barski učitelj i propagator socijalističkih ideja u Crnoj Gori.

U Zadru je završio Učiteljsku školu, a da ne bi služio u austrijskoj vojsci prebjegao je u Crnu Goru. Ubrzo je postavljen za prvog učitelja novootvorene “Opšte srpske osnovne škole u Baru” oktobra 1878. godine. Bio je prvi propagator socijalističkih ideja na ovom području, a opštinske barske vlasti su ga prikazivale kao pritajenog vođu opozicije. Na osnovu njihovog izvještaja, Državni savjet Crne Gore je odlučio da se Brkanović premjesti kao učitelj u neko drugo mjesto, i pored protivljenja dijela Barana koji su isticali njegov predani rad kao prosvjetnog i kulturnog radnika.

***

1905. GODINE:

U crmničkom selu Brijege rodio se Blažo Marković, pravoslavni sveštenik, nosilac Partizanske spomenice.

Završio je Teološki fakultet i bio sudija Crkvenog suda na Cetinju, ali je pripadao socijalističkom pokretu. Septembra 1941. je postao prvi predsjednik Narodno-oslobodilačkog odbora Crmnice, a potom i Sreskog odbora Bar. Bio je vijećnik I i II zasijedanja AVNOJ-a, te izaslanik Vrhovnog štaba. Iz rata je izašao kao pukovnik. Njegova supruga Olga bila je nosilac Partizanske spomenice 1941, a majka Mara strijeljana je od saradnika okupatora zbog sinovljevog odlaska u partizane.

***

1936. GODINE:

U Donjim Seocima došlo je do borbe između naoružanih žandarma Kraljevine Jugoslavije i golorukih seljaka.

Povod je bilo planirano hapšenje dva mladića, člana Komunističke partije – Rista i Nikole Lekića. Tom prilikom, od vatre koju su otvorili žandari poginuli su Špiro i Vido Lekić, a ranjeno je nekoliko osoba. Na dan ustanka 13. jula 1971. na tom je mjestu podignuta spomen-ploča.

***

1985. GODINE:

Izašao je prvi broj lista „SIZ Stanovanja“, informativnog biltena ove Samoupravne interesne zajednice SO Bar.

Iako je u zaglavlju podlistka koji je nudio članke o stanovima solidarnosti, o rješavanju stambenog pitanja, čuvanju infrastrukture, pisalo da će se pojavljivati povremeno sa informacijama stambene problematike, to se više nije dogodilo. Glavni i odgovorni urednik jedinog broja bio je Nikola Lekić, a članovi Redakcijskog kolegijuma, pored njega, još Miodrag Raičević i Budimir Jovetić. U realizaciji su sarađivali Miloš Šušter, Špiro Jovanović, Nataša Mašanović i Anka Vojvodić.

***

2013. GODINE:

Jaka kiša potopila je gotovo sve ulice i trotoare u užem centru Bara.

Najteže je bilo na raskrsnici kod Tri kule gdje se formiralo mini-jezero u kome su se zaglavili automobili. Bulevar 24. novembra bio je zatvoren zbog izlivanja Rene preko mosta kod restorana “Berlin”. Dio Polja bio je pod vodom, u naselju Ilino se izlila fekalna kanalizacija, a u Sutomoru bujični potok u Mirošici. Kako je saopšteno iz barske Meteorološke stanice, za 24 časa palo je 116 litara kiše po metru kvadratnom.