Pulja: Valle d’Itria, dolina trulija

Italijanska regija Pulja nije poznata samo po svojoj lokalnoj kuhinji i slikovitim gradovima i selima, već i po svojim „trulima“, tipičnim kamenim kućama koje se uglavnom nalaze u dolini Itrije ili Valle d’Itria. 'Trulo' (množina je 'truli') je mala kamena kuća sa kupastim krovom, izgrađena bez upotrebe maltera. Zidovi su često okrečeni u bijelo, dok su krovovi tamnosivi. Mnogi od njih su ukrašeni bijelim mističnim znakovima na krovnim crepovima ili simboličnim pješčanim vrhovima na krovu.

Truli su ponekad spojeni u kompleks povezanih kuća, svih različitog oblika i veličine. Arheološka istraživanja su potvrdila da su se plemena sa Bliskog istoka naselila u ovom regionu u praistorijsko doba. Podizali su grobnice da bi sahranjivali svoje mrtve i 'specchie' (kupaste humke od kamena) da bi se sklonili od lošeg vremena. Smatra se da truli direktno potiču iz ovih konstrukcija. Vjeruje se da reč 'trulo' potiče od grčke reči 'tolos', koja se odnosila na kupastu strukturu.

Vremenom su se truli razvijali od jednostavnih koliba sa jednom prostorijom do složenijih višesobnih stanova. Kao jedinstveno kulturno nasljeđe, sada su postali simboli ruralnih pejzaža Pulje. Mnogi od njih su obnovljeni kao kuće za odmor, koje su postale veoma popularne među stranim turistima.

U 15. i 16. vijeku, Kraljevina Napulj, kojoj je Pulja tada pripadala, uvela je velike poreze. Zato su grofovi Conversano, koji su vladali ovim područjem, smislili genijalan plan. Obavezali su sve stanovnike tog područja da grade svoje kolibe koristeći tehnike suvoziđa, koje su omogućavale da ih lako demontiraju kada su poreski inspektori bili u blizini, čime su izbjegli oporezivanje stalnog prebivališta.

Druga verzija priče o utaji poreza uključuje upotrebu dimnih signala. Vjeruje se da su truli bili opremljeni dimnjacima koji su stanovnicima omogućavali da jedni drugima signaliziraju približavanje poreskih službenika. Kada bi opasnost bila blizu, stanovnici bi brzo skidali krovove kako bi sakrili svoje domove od pogleda.

Dolina Itrije, smještena u srcu Pulje, duguje svoju slavu bezbrojnim, očaravajućim 'trulima' koje tamo možete pronaći. Ukupno, u ovom dijelu Pulje postoji oko pet hiljada trulija, od kojih najstariji datiraju iz 15. vijeka. Najveća koncentracija trulija može se naći u 'prestonici' doline, Alberobelu, gde se stari grad sastoji od krivudavih ulica okruženih sa skoro hiljadu tradicionalnih trulija. Od 1996. godine, svi truli u Alberobelu koji su izdržali test vremena upisani su u UNESCO-vu listu svjetske baštine.

Alberobelo je prelijepo za vidjeti, ali iskreno, pun je turista i mnogo je zabavnije uočiti 'trulije u divljini', u selima doline Itrije. Pejzaž u ovom kraju predstavlja šarenilo trulija, maslinjaka, vinograda i zidova od naslaganog kamenja nazvanih 'muri a secco' (suvoziđe), koji su takođe uključeni u UNESCO-vu listu svjetske baštine. Kameni zidovi upućuju na staru tradiciju, kada je zemljište bilo oivičeno ovim naslaganim kamenjem.

Mnogo je ljepša i za zemljište, jer je za izgradnju zidova korišćeno kamenje sa polja, iz vinograda i maslinjaka. Isto suvoziđe postoji svuda po Crnoj Gori – nažalost, nisu na listi svetske baštine UNESCO-a. U selima oko Locorotonda, Cisternina i Ostunija možete uočiti mnogo trulija ili 'caseda', kako se zovu na lokalnom dijalektu. Njihovi šiljati krovovi se pojavljuju svuda u pejzažu koji karakterišu 'muri a secco', maslinjaci i vinogradi.

Zbog njihovih karakterističnih šiljatih krovova ne možete ih promašiti kada obilazite ovaj dio Pulje. Najbolje je da posjetite 'contrade' (zaseoke) oko Locorotonda. Tu ima više od stotinu ovih malih stambenih naselja. Ako imate priliku da kolima putujete kroz Pulju, otkrićete najlepše 'contrade' kad vozite mirnim seoskim putevima, gotovo uvijek oivičenim suvoziđem. Mnogi od ovih puteva su veoma uski i krivudavi, a često imaju samo jednu traku, što vožnju čini prilično izazovnom. Ali to je savršena mogućnost da otkrijete autentične zaseoke gdje život izgleda kao da je stao.

Bićete iznenađeni kad vidite da svaka 'contrada' ima svoj karakter, iako se sve sastoje od grupa trulija, nekih naseljenih, a drugih napuštenih. Predio sa talasastim brdima, maslinjacima i vinogradima stvara spokojnu pozadinu za ove kultne građevine i pojačava magičnu atmosferu 'contrada'. Ako ste zainteresovani da posjetite autentičan, originalan dio Pulje, napravite putovanje kroz zaseoke doline Itrije! Naravno, područje takođe nudi brojne pješačke i biciklističke staze koje omogućavaju posjetiocima da se urone u prirodne i kulturne ljepote ovog kraja.