Presađivanje s korijenom: 80 godina kolonizacije Crnogoraca u Vojvodinu

Ove godine obilježava se 80 godina od početka kolonizacije Crnogoraca u Vojvodini, kada su jugoslovenske vlasti preselile stanovništvo iz različitih dijelova Crne Gore. Ova kolonizacija imala je za cilj popunjavanje teritorije i agrarnu reformu, ali je rezultirala brojnim izazovima za nove doseljenike.

25. januar 2026. 07:030

U oktobru prošle godine obilježeno je 80 godina od početka organizovanja i sprovođenja kolonizacije Crnogoraca u Vojvodini. Ova kolonizacija, koja je predstavljala drugi poslijeratni talas preseljenja, zahvatila je stanovništvo iz tzv. pasivnih krajeva, uključujući Dinaride i južnu Srbiju. Jugoslovenske komunističke vlasti su imale dva ključna zadatka: popuniti teritoriju opustjelu nakon egzodusa podunavskih Švaba i sprovesti agrarnu reformu koja bi omogućila raspodjelu zemljišnog fonda Vojvodine.

U ovo vrijeme, kolonisti su bili ljudi iz različitih dijelova bivše Jugoslavije koji su stekli zasluge tokom Narodnooslobodilačkog rata. U Vojvodinu su poslani borci iz Dalmacije, Like, Korduna, Banije, Bosne, Hercegovine, ali i Crne Gore. Kako navodi Branko Mišović, potomak kolonista, kolonisti su dolazili iz različitih srezova, a najbrojniji su bili iz nikšićkog, cetinjskog, šavničkog i pljevaljskog sreza.

Prema podacima, Ministarstvo agrarne reforme i kolonizacije raspolagalo je sa oko 500.000 katastarskih jutara zemlje koja je bila dostupna za kolonizaciju, a ukupno je trebalo naseliti 45.000 kolonističkih porodica. Od tog broja, 7.000 porodica dolazilo je iz Crne Gore, a do kraja avgusta 1946. godine u Vojvodini je naseljeno ukupno 4.899 porodica sa 23.199 članova.

U ovom kontekstu, crnogorski kolonisti su se suočili sa brojnim izazovima, posebno zbog različitih klimatskih uslova i načina života. Naseljeni su u mjestima kao što su Lovćenac, Vrbas, Bačko Dobro Polje i Sivac, koja su im omogućila sličnije uslove života. Međutim, teško prilagođavanje novim uslovima i gubitak kulturnog identiteta ostavili su trajne posljedice na koloniste i njihove potomke.

Ova kolonizacija se često opisuje kao “kolonizacija sa busenom”, jer su zavičajne zajednice preseljene u novi kontekst kako bi se izbjegli potencijalni konflikti među različitim nacijama i olakšao novi početak. Danas se u nekim mjestima Bačke i dalje može čuti srpski jezik tipičnog Crnogorca, što ukazuje na trajne efekte ove kolonizacije.