Tomo Buzov ili Ratko Mladić: Ispit ljudskosti i junaštva

U analizi razlike između heroja i antiheroja, Tomo Buzov se ističe kao oficir JNA koji je platio glavom zbog svog moralnog stava kada su paravojne jedinice pod komandom Milana Lukića 27. februara 1993. godine kidnapovale putnike na željezničkoj stanici Štrpci. S druge strane, Ratko Mladić, poznat po svojim zločinima, simbolizuje suprotnost onome što Buzov predstavlja.

Marko Miljanov Popović, crnogorski vojvoda i pisac, govorio je: „Junaštvo je kada sebe branim od drugoga, čojstvo je kada drugoga branim od sebe.” Ova izjava postavlja osnovno pitanje o čojstvu i junaštvu, posebno kada se razmatraju događaji iz devedesetih, kada je Mladićeva vojska ušla u Srebrenicu i počinila monstruozne zločine nad civilima.

Tokom jula 1995. godine, u Srebrenici je ubijeno 694 djece, a vojska Republike Srpske je, nakon zločina, pokušala da prikrije tragove masakra prebacivanjem tijela u sekundarne grobnice. U atmosferi glorifikacije zločina, neki predstavnici crnogorske vlasti su se pridružili obeležavanju Mladića, dok su heroji poput Buzova ostali u zapećku.

Izbor između Buzova i Mladića nije samo retoričko pitanje, već civilizacijsko određivanje ljudskosti. Nažalost, čojstvo se u savremenom društvu sve više gubi. Srđan Aleksić, koji je stao u odbranu komšije muslimana, predstavlja primjer onoga što bi Marko Miljanov mogao smatrati pravim junakom, dok su zločini koje su počinili Mladićevi vojnici ostavili duboke rane u društvu.

U normalnom društvu, očekivalo bi se da institucije poput Srpske pravoslavne crkve osude zločine i vrate se pravim vrijednostima. Međutim, crkveni zvaničnici često relativizuju ratne zločine, što dovodi do zbunjivanja običnih ljudi i vjernika. U tom kontekstu, postavlja se pitanje koje nasleđe ostavljamo budućim generacijama.