Od vrućine više umiru žene, ali biologija nije glavni uzrok

Statistika pokazuje da od posljedica vrućine više umiru žene nego muškarci. Naučnici kažu da biologija nije glavni razlog za to, već prije duži život, uslovi rada i nejednak pristup odmoru.

Prema podacima o mortalitetu iz 35 zemalja tokom vrelog ljeta 2022. godine u Evropi, jedna studija je otkrila 56 odsto više smrtnih slučajeva povezanih sa vrućinom među ženama nego među muškarcima. Ovo ljeto još nije prošlo, a prema podacima Instituta Robert Koh, Njemačka je do sredine jula zabilježila najsmrtonosniju sezonu vrućina od 2016. godine – sa blizu 9.800 smrtnih slučajeva povezanih sa toplotom. I među njima je više žena nego muškaraca.

Institut Robert Koh pripisuje veći broj smrtnih slučajeva među ženama činjenici da žene čine veći udio u najstarijim starosnim grupama. Mediji akcenat stavljaju na hormonalno tumačenje – ženska tijela jednostavno nijesu opremljena za vrućinu – manje se znoje, imaju više tjelesne masti, a progesteron podiže bazalnu temperaturu tijela. Međutim, naučnici koji proučavaju uticaj toplote na ljudski organizam kažu da je to uglavnom netačno. Aleksandra Šnajder sa instituta Helmholc u Minhenu ističe da studije obično pokazuju tek neznatno veću osjetljivost na toplotu kod žena u poređenju sa muškarcima.

Postoje male razlike: žene imaju nižu stopu znojenja, manju površinu kože u odnosu na veličinu tijela i raspoređenost masti koja utiče na termoregulaciju. Hormoni igraju ulogu, ali neravnomjerno tokom života. Šnajder ukazuje na jednu specifičnu grupu: žene u postmenopauzi, kada kardiovaskularni rizik raste. Starije žene sa postojećim srčanim oboljenjima su, prema njenim riječima, vjerovatno u najvećem riziku od svih. Međutim, ona ne smatra da je biologija glavni uzrok većeg broja smrtnih slučajeva tokom toplotnog talasa, već ističe da životni uslovi i društveno okruženje predstavljaju još veći rizik.

Tobi Mindel, profesor na Univerzitetu Brok u Kanadi, takođe smatra da je uticaj biologije „preuveličan“. On naglašava da su faktori koji najviše određuju kako se osoba nosi sa toplotnim talasom starost, veličina tijela, kondicija i uobičajena fizička aktivnost, a ne biološki pol. Iako se žene manje znoje, to ih ne čini ranjivijim, jer one to nadoknađuju na drugi način. Mindel objašnjava da žene bolje upravljaju protokom krvi u kožu, što omogućava efikasnije širenje krvnih sudova i prenos toplote na površinu odakle može da ispari.

Trudnoća, koja se često smatra opasnom tokom vrućina, prema Mindelu, ne predstavlja problem zbog fiziologije, već zbog okolnosti. Lori Parsons, istraživač sa koledža Royal Holloway Univerziteta u Londonu, proučava kako se toplotni stres kreće kroz globalnu ekonomiju. Ona navodi da žene provode 30 do 50 odsto više svog radnog vremena iznad praga toplotnog stresa nego muškarci, posebno u građevinarstvu i drugim fizičkim poslovima. Razlozi su strukturne prirode, uključujući i to da žene često nose više odjeće i manje traže pauze.

Parsons naglašava da toplotni stres nije samo atmosfersko stanje, već i društveno stanje koje se dešava u određenim uslovima. Žene koje rade u uslovima toplotnog stresa često su manje produktivne i zarađuju manje, što se negativno odražava na njihove porodice.