Ivanović: Rukovodstvo UCG treba da odgovara za ispadanje sa rang liste

Univerzitetski profesor dr Veselin N. Ivanović kazao je Pobjedi da je nevjerovatno da Univerzitet Crne Gore (UCG) ispadne sa međunarodne rang liste i da je do danas mislio da je to nemoguće. Pita se kako nakon ovoga pričati o akademskom integritetu među kolegama i učiti studente akademskom ponašanju.

Centar za građansko obrazovanje (CGO) saopštio je da Univerzitet Crne Gore nije na objavljenoj julskoj ediciji jedne od najprestižnijih međunarodnih rang lista koja obuhvata više od 30.000 univerziteta svijeta – Vebometriks. Asistent na projektima Ivan Kašćelan istakao je da je UCG uklonjen zbog fabrikovanja podataka o svom plasmanu.

Ivanović je za Pobjedu rekao da rukovodstvo treba da – odgovara. Pobjeda je juče pisala najstarijoj crnogorskoj ustanovi visokog obrazovanja, ali od njih, do zaključenja broja, nijesu dobili odgovor. Kašćelan je podsjetio da je u martu ove godine UCG objavio saopštenje u kojem su iznijeli podatke o plasmanu na Vebometriks listi, naglašavajući da je 1.554. mjesto u ediciji iz januara 2026. godine istorijski uspjeh ove institucije.

CGO je, međutim, tada isticao da UCG ima lošiji rezultat na međunarodnim rang-listama koje ocjenjuju visokoškolske institucije na osnovu različitih akademskih i istraživačkih kriterijuma. Kašćelan je ukazao da izvor podataka koji je UCG koristio nije povezan sa originalnom Vebometriks listom koju Cybermetrics Lab objavljuje od 2004. godine. Dok je, kaže Kašćelan, CGO koristio zvanične i u akademskoj zajednici relevantne izvore, UCG se u svom odgovoru pozvao na podatke preuzete sa veb stranice koja nema veze sa originalnim izvorom i koja se u stručnim krugovima ne smatra pouzdanom.

Stranica Webometrics.org, koju je UCG koristio kao izvor, nije relevantna, a često se koristi u svrhe plasiranja fabrikovanih podataka, upozoravali su tada iz ove NVO. Kašćelan je saopštio da su ranije reagovali nakon što je UCG objavljivao netačne podatke, ali da se rukovodstvo Univerziteta na to nije obaziralo.

Profesor dr Veselin N. Ivanović, bivši senator, kaže za Pobjedu da, ukoliko su tačni navodi CGO, u što, kako kaže, nema razloga da sumnja, zbog ovakvog stanja, prije svega, poziva na odgovornost i očekuje prihvatanje odgovornosti od strane rukovodstva UCG. Smatra da bi, uz odgovornost, elementarno pošteno bilo da se rukovodstvo UCG samoprijavi Etičkom odboru i Etičkom komitetu zbog flagrantnog kršenja akademske etike i morala.

- Najblaže rečeno, neozbiljno je što su uradili svima nama koji smo svojim radom i naporima davali doprinos jačanju akademskog integriteta na UCG. Mora da postoji odgovornost, ali i izvinjenje koje treba da se uputi profesorima, akademskoj zajednici i građanima Crne Gore koji finansiraju UCG - rekao je Ivanović.

Profesor je uvjeren da UCG ne bi bio uklonjen sa prestižne međunarodne liste da su poslušali apele CGO koji su javno upućivani u prethodnih najmanje šest mjeseci. - Zahvalan sam CGO na svim apelima javno upućenim po ovom pitanju. Siguran sam da je, uklanjanjem sa Vebometriksove liste, UCG dobio disciplinsku mjeru. Nadam se da će buduće rukovodstvo UCG, uz nedvosmislenu osudu prethodnika i iskreno žaljenje zbog situacije u koju smo dovedeni, naći načina da se sadašnje stanje popravi i disciplinska mjera ukloni - istakao je Ivanović.

Profesor podsjeća da se na Univerzitetu više od tri decenije priča o važnosti publikovanja radova u naučnim časopisima sa prestižnih međunarodnih lista. Nekoliko posljednjih rektorskih kancelarija i nekoliko posljednjih saziva Senata su davali svoj doprinos tome. Podsjeća da je i sam, kao član Vijeća Elektrotehničkog fakulteta i Senata UCG, dao nesebičan doprinos jačanju, kako se sad to naziva, akademskog integriteta i time nerijetko izazivao podozrenje ne malog broja kolega.

Ivanović je ukazao i na važnost što se sprovodila praksa da se ne nagrađuju ljudi koji su objavljivali radove u naučnim časopisima koji su na crnim listama. - I sada imamo ovo... Neozbiljno je i neodgovorno. Kako nakon ovoga pričati o akademskom integritetu među kolegama i studente učiti akademskom ponašanju? Na kraju, nevjerovatno je da se ispadne sa rang-liste. Do danas sam mislio da to jednostavno nije moguće. Jednostavno, rang-liste kreiraju nezavisne međunarodne institucije na bazi podataka softverski sakupljenih sa interneta i drugih relevantnih baza podataka i to se sve radi po automatizmu. Može da se ostvari lošije pozicioniranje, ali ovo što nam se sada desilo je, makar meni, nepoznanica i, u najmanju ruku, zahtijeva snošenje odgovornosti. I to odgovornosti u punom smislu te riječi - izričit je Ivanović.

CGO je kontinuirano upozoravao da ovakav odnos rukovodstva UCG prema reputaciji i integritetu najstarije visokoškolske ustanove u Crnoj Gori ozbiljno urušava njen akademski kredibilitet i šalje poruku da su institucionalni ugled i kredibilitet podređeni kratkoročnim propagandnim interesima i ličnoj sujeti. - Ovo pitanje ubrzo je prevazišlo granice Crne Gore i postalo predmet pažnje međunarodne akademske zajednice u okviru šire rasprave o predatorskim rangiranjima i korišćenju fabrikovanih podataka, o čemu svjedoče tekstovi i analize objavljeni na relevantnim platformama, poput Londonske škole ekonomije i političkih nauka (LSE), Preprints i ResearchGate-a.

Ni nakon toga rukovodstvo UCG-a, a prvenstveno rektor Vladimir Božović i prorektorka Irena Orović, nije preduzelo nijednu aktivnost da ispravi netačne informacije i zaštitilo kredibilitet institucije, koji je već bio narušen i van Crne Gore. Očekivano, uslijedio je, po samu instituciju, studente i akademsko osoblje, najnegativniji mogući epilog - uklanjanje UCG sa Vebometriks rang-liste – istakao je Kašćelan.

Kako je naveo, osim što je UCG izgubio vidljivost na jednoj od najpraćenijih svjetskih rang-lista univerziteta, te ga nije moguće pronaći i uporediti sa drugim visokoškolskim ustanovama kroz tu platformu, ovo isključenje šalje izuzetno negativan signal kako crnogorskoj, tako i međunarodnoj akademskoj zajednici. - Kršenjem osnovnih standarda vjerodostojnog predstavljanja podataka, rukovodstvo UCG je pogazilo jedan od ključnih principa koje visokoškolske institucije treba da njeguju - akademski integritet. Čak i nakon neophodnog ispravljanja ove greške, biće potrebno vrijeme da se izgubljeno povjerenje u UCG obnovi.

Pored hitnog uklanjanja svih netačnih podataka sa platformi UCG-a, CGO naglašava da ovako štetne posljedice zahtijevaju jasno utvrđivanje pojedinačne odgovornosti svih koji su učestvovali u kreiranju i javnom promovisanju obmanjujućih informacija i ignorisanju blagovremenih dobrih savjeta CGO-a – naveo je Kašćelan.

Dodao je da lični interesi ne smiju biti stavljeni ispred interesa državnog univerziteta i hiljada studentkinja i studenata, čije obrazovanje i akademska budućnost neposredno zavise od odgovornog upravljanja ovom institucijom. Napominje i da je samo ove godine UCG iz budžeta dobio 40.469.500,00 eura.

Na novoj Vebometrics listi na prvoj poziciji je Harvard Univerzitet, a na posljednjoj, na 31.915 mjestu, je Starz Univerzitet. Kada je riječ o privatnim univerzitetima u Crnoj Gori, Univerzitet Donja Gorica je na 6.257 poziciji, a Mediteran na 9.019. Pojedini crnogorski privatni fakulteti loše su rangirani, pa su se na osnovu kriterijuma našli na pozicijama iznad 20.000. Univerziteti u regionu, sudeći po poziciji, ocijenjeni su kao kvalitetni. Tako se Univerzitet u Beogradu nalazi na 359 mjestu, Novom Sadu 819, Univerzitet Zagreba je na 444.