Nevladine organizacije pozivaju na zaštitu rijeke Zete

Šest nevladinih organizacija poziva nadležne institucije da bez odlaganja zaustave zagađenje rijeke Zete, naglašavajući da zakoni koji štite prirodu i zdravlje građana već postoje, ali se ne primjenjuju dosljedno.

U zajedničkom saopštenju Crnogorskog društva ekologa, Centra za zaštitu i proučavanje ptica, Parkova Dinarida, Eko-tima, Programa za životnu sredinu i Green Homa, ističe se da ispuštanje fekalnih i industrijskih otpadnih voda u rijeku predstavlja krivično djelo.

Nadležne inspekcije su godinama obaviještavane o ovim problemima, ali su umjesto rješavanja, nadležnosti prebacivane sa jedne institucije na drugu, što je dovelo do kulminacije zagađenja. Građani više ne mogu bezbjedno koristiti rijeku za kupanje i rekreaciju, što je ozbiljan ekološki problem i pitanje javnog zdravlja.

Nevladine organizacije navode da se iz samo jednog pogona dnevno u Zetu ispusti do 50.000 litara neprečišćene otpadne vode, što mora alarmirati najviši državni vrh. Oni podsjećaju da Glavni grad Podgorica i Opština Danilovgrad do danas nijesu uspostavili zajedničkog upravljača Parka prirode, iako je to bila njihova obaveza.

Rijeka Zeta je predložena za dio evropske ekološke mreže Natura 2000, što podrazumijeva obavezu očuvanja, a svako novo zagađenje udaljava Crnu Goru od ispunjenja tog uslova. Zaštita prirode ne smije biti samo formalnost, već mora biti mjerljiva na terenu.

Organizacije zahtijevaju da nadležni hitno identifikuju sve izvore zagađenja, izvrše vanredne inspekcijske kontrole i dosljedno sankcionišu prekršitelje. Takođe, traže obezbjeđivanje stalnog praćenja kvaliteta vode i javno objavljivanje rezultata.

Građani su već pokazali spremnost da stanu u odbranu rijeke Zete, ali odgovornost institucija ne može biti prebačena na njih. Zaštita prirodnih dobara je zakonska obaveza institucija i javni interes. Status Parka prirode i buduće Natura 2000 područje moraju predstavljati stvaran sistem upravljanja i zaštite.