Sjećanje na Srebrenicu kao obaveza društva

Centar za žensko i mirovno obrazovanje Kotor – ANIMA saopštava da sjećanje na Srebrenicu postaje čin odbrane istine, ljudskog dostojanstva i mira, posebno u vremenu kada se nacionalizam, govor mržnje i revizionizam ponovo predstavljaju kao legitimni politički stavovi.

Ove godine navršava se 31 godina od genocida u Srebrenici, najvećeg zločina počinjenog na tlu Evrope nakon Drugog svjetskog rata. Genocid nad Bošnjacima Srebrenice izvršile su vojne i paravojne formacije Vojske Republike Srpske, pod komandom haškog osuđenika Ratka Mladića, uz podršku režima Slobodana Miloševića i tadašnje vlasti u Crnoj Gori. Prema podacima Međunarodnog krivičnog tribunala za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) i Međunarodnog suda pravde (MSP), ubijena su 8.372 muškarca i dječaka bošnjačke nacionalnosti, a njihova tijela se i danas pronalaze u masovnim i sekundarnim grobnicama.

U saopštenju se naglašava da istina i pravda za žrtve još uvijek nisu u potpunosti ostvarene. Iako je Skupština Crne Gore 7. juna 2021. godine usvojila Rezoluciju o zabrani negiranja genocida u Srebrenici, revizionizam i poricanje genocida su i dalje prisutni u javnom i političkom prostoru. Izostaje spremnost državnih institucija da dosljedno grade kulturu sjećanja zasnovanu na činjenicama, odgovornosti i poštovanju žrtava.

Od 2021. godine, Akcija za ljudska prava (HRA), Centar za građansko obrazovanje (CGO) i ANIMA pozivaju Skupštinu i Vladu Crne Gore da 11. jul proglase zvaničnim Danom sjećanja na žrtve genocida u Srebrenici, ali taj zahtjev do danas nije ispunjen.

Na 31. godišnjicu genocida, ANIMA ističe da je sjećanje na Srebrenicu etička i politička obaveza svakog društva koje želi graditi mir, pravdu i odgovornost. Negiranje i relativizacija genocida predstavljaju nastavak nasilja nad žrtvama i ozbiljnu prepreku izgradnji trajnog mira. Kultura sjećanja mora biti zasnovana na utvrđenim činjenicama i sudskim presudama, a ne na političkim interesima, nacionalnim mitovima i istorijskom revizionizmu. Crna Gora mora jasno i dosljedno prepoznati sopstvenu odgovornost za politike devedesetih i odbaciti svaki pokušaj njihove rehabilitacije.

U vremenu kada se nacionalizam, govor mržnje i revizionizam ponovo predstavljaju kao legitimni politički stavovi, sjećanje na Srebrenicu postaje čin odbrane istine, ljudskog dostojanstva i mira. Pamćenje nije osveta. Pamćenje je odgovornost. Pamćenje je otpor.