Chudotvorna ikona Majke Božije: Pećka krasnica

Pećka krasnica, čudotvorna ikona Majke Božije, ima bogatu istoriju i tradiciju. Prema predanju Crkve, ovu ikonu je naslikao Sveti Jovan Evangelista 48 godina od Hristovog rođenja, u Getsemanskom vrtu, blizu mjesta gdje se nalazi Grob Presvete Djeve.

Car Lav Mudri je 460. godine prenio ovu ikonu iz Jerusalima u Carigrad, a zatim je poslao u Herson ruskome knezu Vladimiru, na dan krštenja Rusije. Ikona je kasnije prebačena u Veliki Novgorod, gdje je ostala neko vrijeme, da bi se potom vratila u Jerusalim.

Prema jednom predanju, Sveti Sava je primio ovu ikonu kao dar od Patrijarha carigradskog u Nikeji, prilikom svog posvećenja za arhiepiskopa srpskog. Ikonu je donio sa sobom u Srbiju i smjestio je u manastir Žiču, koja se nalazila na granici tadašnje države. Po zavještanju Svetog Save, njegovi nasljednici su prenijeli arhiepiskopiju u Peć, zajedno s ovom svetom ikonom, koja je od tada poznata kao Pećka Bogorodica.

Ikona Majke Božije Pećke ima sopstvenu službu, a mitropolit beogradski Mihailo joj je 1894. godine napisao Akatist, koji je preveo Sveti Ava Justin Ćelijski. Ovaj Akatist sadrži bogate činjenice i događaje iz života ikone i ostavlja snažan utisak na pobožne duše. Stihovi Akatista završavaju riječima: 'Raduj se, Zaštitnice i Spasiteljko srpskog roda krsto nosnog.' Akatist se u Pećkoj patrijaršiji čita na kraju svake večernje bogosluženja.

Daleke 1936. godine, čudotvorna ikona Majke Božije Pećke boravila je nekoliko mjeseci u Beogradu, u hramu Pokrova Presvete Bogorodice. Tada je, u spomen na njen boravak, izrađena njena vjerno kopija, pred kojom se svake petka služi Akatist.

Datum proslave ikone određen je za dan nakon Vaznesenja Gospodnjeg, koji se slavi 40. dana nakon Vaskrsa. Praznik Pećke krasnice uvijek pada u petak nakon praznika Vaznesenja Gospodnjeg.

Prema predanju, tadašnjem jerusalimskom patrijarhu Atanasiju se u snu javila Presveta Bogorodica i rekla mu da ovu ikonu preda srpskom arhiepiskopu Savi kao dar i uspomenu na blagoslov njemu i svim Srbima. Poznato je da se Sveti Sava najradije zadržavao u manastiru svog nebeskog pokrovitelja – Svetog Save Osvećenog.

Ikos 8. Akatista Presvetoj Bogorodici Pećkoj naglašava duhovnu vezu između Svetog Save Osvećenog i našeg Svetog Save: 'Raduj se, Ti koja si Osvećenim Savom Jerusalimskim obećana zapadnoj zemlji, u svečudesnoj i koni Tvojoј. Raduj se, jer srpski arhiepiskop Sava, kada beše u Palestini, uze obećanu riznicu i donese stadu svome! Raduj se, jer ova i kona Tvoja bi preneta u Srpsku Patrijaršiju!'

Poznato je da je ova čudotvorna ikona spasila grad Peć od kolere i da je nošena u najudaljenije gradove Stare Srbije, tokom svečanih litanija. Iako su komunisti 1947. godine zabranili litanije, narod joj je i dalje sa nepokolebljivom vjerom prilazio i dobijao isceljenja i duševnu utehu: gluhi su dobijali sluh, nemi govor, hromi hod – sve po svjedočenju sestara koje su verno zapisivale sva čuda koja se događaju od nje.

Kada je Sveti Stefan Dečanski došao da primi sveto miro pomazanje radi vladavine, arhiepiskop Nikodim mu je prišao s ikonom Pećkom radi celivanja, i tada je od nje zaiskrila velika svjetlost koja je obasjavala srpskog monarha. Ikona je jedno vrijeme bila prenesena u Moračku obitelj u Crnoj Gori, ali se vratila u Pećku Patrijaršiju, pokazujući se patrijarhu Gavrilu (Rajiću) i rekavši mu: 'Čedo Gavrilo, uzmi ikonu moju što je sada s desne strane i postavi je na moj presto.'

Vjekovima je ova ikona vjerno čuvala svetu Pećku Patrijaršiju, a njeno je staranje naročito osjećano tokom vremena turskog ropstva. Bila je – Utješiteljka tokom robovanja, radost grada, prijatelj, lekar u bolesti, ohrabrenje u patnjama i smrti. U ovoj čudotvornoj ikoni mučeničko Kosovo, a i sav srpski rod, vekovima ima zaštitnicu – Presvetu Djevu Mariju, koja posreduje pred prestolom Sina Svoga za sve one koji joj se obraćaju.

Otuđe, sav srpski narod je beskrajno poštuje. Čak su i Turci pokazivali prema ikoni veliko poštovanje. Svi do nedavno, i Albanci su donosili svoje telesno i duhovno obolele Majci Božijoj radi isceljenja, nadajući se pomoći od One koja predstoji pred prestolom Sina Svoga, za sav ljudski rod. Tokom pandemije koronavirusa, ikona Majke Božije Pećke iznesena je iz trona u kojem počiva i nošena u krstnom hodu iznad spoljnih zidina drevne svetinje Pećke Patrijaršije; Monahe su je nosile uz pojačanje molitve koju je sastavio rumunski patrijarh Danilo. Ovo je bio prvi put nakon 40 godina da je ikona nošena u svijetlu ophodu, van spoljnih manastirskih zidina. Tom prilikom, bogojavljenom vodom je krštena okolina, uz pojačanje Akatista Presvetoj Bogorodici Pećkoj.

Izobraženje Pećka krasnica je postavljena u pozlaćeni tron s desne strane ikonosasa Bogorodičine crkve, nasuprot trona srpskih patrijarha, nasljednika Svetoga Save – te se stiče utisak kao da ovaj tron nevideći zakriljuje svojim blagotvornim pokrovom. Tron u kojem ikona počiva je u potpunosti pozlaćen. Po ivicama njegovih stubova prostiru se tanani izrezbareni pozlaćeni listići, dok je na vrhu – majstorskom rukom u pozlaćenom duborezu, raskošno izvedeno pet kupola koje simbolizuju Crkvu Hristovu. Na samoj ikoni, desno i lijevo od lika Presvete Djeve, izobražena su dvanaestorica apostola, a ispod Njena lika i nogu Gospodnjih naslikana su četiri velikomučenika, pored čijih likova je ispisan istorijat ove ikone. S sama ikona je opčena srebrnim i zlatnim filigranom, na kojem se naročito ističu izuzetno bogato ukrašene krune na glavama Gospodina i Bogorodice. Ovo remek-djelo primijenjene umetnosti, rad je pećkih kujdžija iz XVIII veka.

Tropar, glas 4: 'Danas radosno praznuje presveta Patrijaršija Srpska, kao zrak sunčev primivši, Vladice, čudotvornu Tvoju ikonu. K njoj sada pritichući i moleći se, Tebi vapijemo ovako: O svemilostiva i svemoguća Gospođo, Mati Božija, ispuni moljenja naša, daruj nam izobilje u svakoj blagodati Božijoj.'