Sjutra je Vidovdan, sjećanje na Kosovsku bitku i veliki srpski praznik

Vidovdan, koji se obilježava 28. juna, kada se sjećamo Svetog kneza Lazara, koji je mučenički postradao za vjeru i otadžbinu, jedan je od temeljenih datuma nacionalne istorije Srba. U Boju na Kosovu, na Vidovdan 1389. godine, knez Lazar, koji je predvodio Srbe, je poginuo, a prethodno je turskog sultana Murata ubio srpski ratnik Miloš Obilić.

U prilikama koje su vladale 1389. godine, odlučan otpor invaziji Turaka, kakav je pružio knez Lazar, bio je svjesna žrtva za vjeru i otadžbinu. Boj na Kosovu prihvaćen je kao odrednica srpske istorije upravo zbog mučeništva sa uzvišenom motivacijom, u potpuno nesrazmjernoj borbi, kada se knez Lazar sa saborcima opredijelio za borbu koja je, racionalno, djelovala bezizgledno.

Na polju Kosovu na Vidovdan 1389. godine, najviše 15 do 20 hiljada ratnika na srpskoj strani su se suprotstavili invaziji od oko 30.000 Turaka. Oba vladara su poginula, što je nesumljiv pokazatelj oštrine bitke. Smrt sultana Murata na bojnom polju jedini je takav slučaj u istoriji Turaka.

Mučenička žrtva Svetog kneza Lazara i njegovih saboraca postala je vremenom dio nacionalnog predanja i identiteta Srba, kao trajno podsjećanje na neophodnost otpora i borbe. Kneza Lazara su ubrzo srpski narod i Crkva, imajući u vidu razmjere njegove žrtve za vjeru i otadžbinu, prihvatili kao svetitelja. Otuđe su brojne potonje oslobodilačke borbe Srba po pravilu bile i u znaku Kosova.

Kako ranije, tako i tokom 19. i 20. vijeka, vodeća odrednica oslobodilačke borbe Srba bila je poziv na oslobođenje Kosova. Tokom Prvog Balkanskog rata 1912. godine, pobjeda Srba u Boju na Kumanovu i potom kod Velesa dovela je do oslobođenja Kosova.

Pokazalo se da je Vidovdan kroz prošlost Srba u više navrata bio dan posebne važnosti. Vlastodršci u Beču iskoristili su atentat na nadvojvodu Franca Ferdinanda, prestolonasljednika Austro-Ugarske, koji je izvršio Gavrilo Princip, mladi nacionalni revolucionar, na Vidovdan 1914. u Sarajevu, kao izgovor za napad na Srbiju, čime je započeo Prvi svjetski rat.

Pošto je Kraljevina Srbija iz tog rata, pored teških žrtava, izašla kao pobjednica, osnovana je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca 1918. godine, preimenovana 1929. u Jugoslaviju. Bilo je to ostvarenja davnašnjih nacionalnih ciljeva okupljanja pod jednim državnim krovom zemalja koje su bile istorijski i etnički srpske, uz druge jugoslovenske narode, u skladu sa proklamovanim ratnim ciljevima Srbije decembra 1914. Niškom deklaracijom.

Naredne, 1919. godine, upravo na Vidovdan, potpisan je Versajski mirovni sporazum, između zemalja pobjednica Antante i poražene Njemačke, vinovnice Prvog svjetskog rata. Takođe na Vidovdan 1921. godine, Ustavotvorna Skupština Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca izglasala je prvi ustav zajedničke države poznat kao Vidovdanski.

Sporazum između Srbije i Austro-Ugarske poznat kao Tajna konvencija, potpisan je 1881. na Vidovdan, čime je knez, potom kralj Milan Obrenović, razočaran ponašanjem Rusije, počev od nametanja Sanstefanskog sporazuma marta 1878. godine, kada je Rusija, nasuprot životnim interesima Srba, stvarala Veliku Bugarsku, usmjerio spoljno-političku orijentaciju zemlje prema Beču.

Revizijom San Stefana, na Berlinskom kongresu, evropske sile Srbiji su priznale potpunu suverenost, uz teritorijalno proširenje prema jugoistoku pripojivši Niš, Pirot, Leskovac, Vranje, Toplicu. Još je Slobodan Jovanović zaključio da je upravo sporazumom iz 1881. kralj Milan obezbijedio Srbiji decenije mira, stabilnosti i ekonomskog napretka.

U Bukureštu je na Vidovdan 1948. godine objavljena Rezolucija Informbiroa o stanju u KPJ, kojom je sovjetski vođa Staljin, posredstvom Informacionog biroa komunističkih partija poznatog kao Informbiro ili Kominform, osudio vrh KPJ. Rezolucijom su pozivane takozvane zdrave snage unutar partije da zbace vrh KPJ. Bio je to prelomni trenutak, pošto je, kako se videlo, odbacivanje Rezolucije Informbiroa trasiralo potpunu nesvrstanu politiku Jugoslavije.

T tribunal za bivšu Jugoslaviju u Hagu, 28. juna 2001. godine izručen je Slobodan Milošević, prethodno predsjednik Srbije i SRJ. Ondšnja vlast tvrdila je potom da niko od njih tada nije bio svjestan da se izručenje događa upravo na Vidovdan.

Vidovdan je u Srbiji državni praznik, dan kada se sjećamo mučeničke žrtve Svetog kneza Lazara, njegovih saboraca i svih drugih koji su tokom burne istorije Srba stradali za narod i otadžbinu.