MUP i UP: Mišljenjem ASK-a ponovo se otvara prostor za osporavanje reforme policije

Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) i Uprava policije (UP) oglasili su se povodom mišljenja Agencije za sprečavanje korupcije (ASK) donijetog povodom Zakona o unutrašnjim poslovima, a koje je objavljeno na sajtu tog organa pod naslovom: „ASK otklanja rizike u osjetljivim oblastima: Donijeta mišljenja na zakone o ANB-u i unutrašnjim poslovima“.

“Ministarstvo unutrašnjih poslova i Uprava policije sa ozbiljnom zabrinutošću konstatuju da se kroz samo mišljenje Agencije za sprečavanje korupcije, kao i kroz pojedina tumačenja koja ga prate u javnosti, ponovo otvara prostor za osporavanje reformski usmjerenih rješenja koja imaju za cilj jačanje integriteta policijskog sistema i njegovu zaštitu od dugogodišnjih problema kompromitacije, korupcije i uticaja organizovanog kriminala”, naveli su, između ostalog, u saopštenju.

Saopštenje MUP-a i UP prenosimo u cjelosti: Polazeći od ustavnog načela podjele vlasti i jasno utvrđenih nadležnosti zakonodavne i sudske vlasti, naglašavamo da se zakonska rješenja koja je Skupština Crne Gore usvojila 6. marta ne mogu naknadno preispitivati kroz djelovanje nezavisnih organa na način koji bi predstavljao suštinsku reviziju zakonodavne volje. U tom kontekstu, činjenica da je Agencija za sprečavanje korupcije 25. maja objavila mišljenja na zakone o Agenciji za nacionalnu bezbjednost i unutrašnjim poslovima otvara pitanje obima i granica njenih zakonom propisanih nadležnosti.

Prednje dokazuje i sama Agencija koja u svom mišljenju nedvosmisleno navodi: „Agencija, postupajući u okviru preliminarne kontrole dostavljenog Predloga zakona o izmjenama i dopunama Zakona o unutrašnjim poslovima, koji je dostavilo Ministarstvo pravde dana 16.12.2025. godine…“.

Ovaj Predlog Zakona iz decembra 2025.godine, koji je dostavljen Agenciji od strane Ministarstva pravde, je usaglašavan sa tri nadležna direktorata Evropske komisije, te je nakon usaglašavanja isti upućen Skupštini na usvajanje. Zakonski tekst iz 2025. godine pretrpio je i amandmanske izmjene, koje su u bitnom uticale na konačan tekst Zakona.

Nesporno je da je Agenciji dostavljen Predlog zakona, sačinjen u skladu sa normativnom tehnikom, i to da je takav tekst Predloga zakona dostavljen u decembru prošle godine. Međutim, ono što posebno zabrinjava je upravo činjenica da je Agencija dala mišljenje na Predlog zakona, nakon stupanja na snagu Izmjena i dopuna. Dodatno zabrinjava i to što je Agencija dala mišljenje i na norme koje u zakonu egzistiraju godinama i koje nijesu bile predmet izmjena i dopuna. Stoga, ne možemo govoriti o mišljenju na Predlog zakona o izmjenama i dopunama Zakona o unutrašnjim poslovima, već o mišljenju na cjelokupan zakonski tekst, koji pravno dejstvo proizvodi od 2021. godine.

Uloga Agencije za sprečavanje korupcije, u skladu sa Zakonom o sprečavanju korupcije, precizno je definisana i odnosi se na preventivno djelovanje u oblasti antikorupcijske politike, uključujući davanje mišljenja na nacrte zakona, inicijative za izmjene propisa i ukazivanje na koruptivne rizike. Međutim, ta nadležnost ne obuhvata sveobuhvatnu normativnu, sistemsku ili institucionalnu reviziju već usvojenih zakonskih rješenja.

Shodno tome, svako šire tumačenje ovlašćenja Agencije van jasno definisanih zakonskih okvira mora se posmatrati u kontekstu očuvanja ustavno uspostavljene ravnoteže između grana vlasti i poštovanja zakonodavne nadležnosti Skupštine.

Ministarstvo unutrašnjih poslova i Uprava policije sa ozbiljnom zabrinutošću konstatuju da se kroz samo mišljenje Agencije za sprečavanje korupcije, kao i kroz pojedina tumačenja koja ga prate u javnosti, ponovo otvara prostor za osporavanje reformski usmjerenih rješenja koja imaju za cilj jačanje integriteta policijskog sistema i njegovu zaštitu od dugogodišnjih problema kompromitacije, korupcije i uticaja organizovanog kriminala.

Posebno zabrinjava što se ovakav pristup pojavljuje u trenutku kada država intenzivno sprovodi mjere koje godinama nijesu bile dosljedno primjenjivane, što nužno otvara pitanje gdje su bila ovakva institucionalna upozorenja i zabrinutosti u periodima kada su se problemi u bezbjednosnom sektoru produbljivali i kada je sistem bio izložen ozbiljnim oblicima kompromitacije.

Nakon što je država prvi put pokazala institucionalnu odlučnost da sprovede antikorupcijske mjere bez selektivnosti i kompromisa, uslijedili su pokušaji da se jasno propisani zakonski mehanizmi predstave kao sporni, iako je upravo zahvaljujući zakoniskim mehanizmima procesuirano više od 50 policijskih službenika, uključujući i visokorangirane funkcionere bezbjednosnog sektora i dalo opravdani osnov da se ovakve odredbe implementiraju kao zakonsko rješenje, odnosno, kao statusna nespojivost sa policijskom profesijom.

Ostaje otvoreno pitanje u kojoj mjeri su ranije postojala institucionalna tumačenja i upozorenja u periodu kada su u javnosti i međunarodnim izvještajima problematizovani oblici kompromitacije unutar bezbjednosnog sistema, uključujući optužnice i krivične postupke koji su ukazivali na povezanost pojedinih struktura sa organizovanim kriminalom, kao i situacije u kojima su nedovoljno razvijeni mehanizmi kontrole omogućavali zadržavanje kompromitovanih kadrova u sistemu i na pozicijama odlučivanja.

Podsjećanja radi, ovakve odredbe su bile sadržane u Zakonu o unutrašnjim poslovima iz 2021. godine, pri čemu Agencija tada nije imala primjedbe niti je reagovala na njih. Sada, kada se zakon u potpunosti primjenjuje u cilju jačanja integriteta institucija i sprječavanja kriminalne infiltracije, daje se drugačija vrsta ocjena koje se mogu različito tumačiti, uključujući i u odnosu na osnovnu svrhu i javni interes vladavine prava.

Kada je riječ o bezbjednosnim provjerama i procjeni integriteta, Ministarstvo naglašava da se ne radi o mehanizmima koji zamjenjuju krivični postupak, niti utvrđuju krivičnu odgovornost, već o preventivnom sistemu zaštite institucija od rizika koji mogu ukazivati na nespojivost sa policijskim pozivom, uključujući i povezanost sa kriminalnim strukturama koja se može manifestovati kroz postupanje pojedinaca.

Ključno načelo u policijskoj profesiji i građenju povjerenja u rad organa bezbjednsno – obavještajnog sektora je načelo integriteta koje je bilo poljuljano do te mjere da je doživjelo tzv. istitucionalni slom, koji je bio alarm za sprovođene integritetskih reformi. Takav pristup nije odstupanje od evropske prakse, već njena suština, i zaštita sistema od infiltracije organzovanog kriminala i korupcije.

Podsjetićemo na činjenicu da je ne tako davno EUROPOL bio zamrznuo svaku saradnju sa bezbjednosnim sektorom naše države, a čije povjerenje je ovaj menadžment povratio, ne riječima i obećanjima, nego konkretnim rezulatatima, te nam to daje za pravo da opet postavimo sledeća pitanja: Kome smeta reformski zakon o unutrašnjim poslovima? Kome smeta zakon koji štiti policiju i građane od kriminala i nedozvoljenih uticaja? Kome smeta zakon koji razbija mreže organizovanog kriminala u policijskom sistemu? Kome smeta zakon koji onemogućava da policijsku uniformu nose lica koja su predmet optužbi za organizovani kriminal? Kome smeta zakon koji sprječava zloupotrebu policijskih ovlašćenja od strane lica pod uticajem psihoaktivnih supstanci? Kome smeta zakon koji sprječava odavanje službenih podataka kriminalnim grupama?

Jasno je da Ministarstvo i Policija neće odstupiti od dosljedne primjene zakona i jačanja profesionalnog integriteta policijske službe, kao ni od odlučne borbe protiv organizovanog kriminala i korupcije, imajući u vidu da je očuvanje stabilnosti i funkcionalnosti institucija ključni preduslov vladavine prava.

Zakonom je propisano: „Smatra se da postoje bezbjednosne smetnje za dalji rad u policijskom zvanju, odnosno za nastavak pripravničkog staža, obrazovanja, obuke, kao i posebnog stručnog osposobljavanja ili usavršavanja u skladu sa ovim zakonom ako, pored osnova za prestanak radnog odnosa po sili zakona, u skladu sa ovim zakonom, policijski službenik, odnosno lice za vrijeme pripravničkog staža, obrazovanja, obuke, kao i posebnog stručnog osposobljavanja ili usavršavanja: 1. ostvaruje neovlašćene kontakte sa operativno interesantnim licima, članovima organizovanih kriminalnih grupa, suprotno članu 21 stav 3 ovog zakona, ili održava veze sa licima koja neovlašćeno prikupljaju tajne i druge podatke, teroristima, saboterima, članovima organizovanih kriminalnih grupa ili licima za koja se osnovano sumnja da pripadaju takvim grupama; 2. ne dobije bezbjednosne dozvole za pristup tajnim podacima za stepen tajnosti povjerljivo, tajno ili strogo tajno; 3. bude registrovano u evidenciji uživaoca opojnih droga, koju vodi organ državne uprave nadležan za poslove zdravlja ili prilikom zdravstvenog pregleda bude utvrđeno prisustvo psihoaktivnih supstanci; 4. ako se donese naredba o sprovođenju istrage ili pokrene krivični postupak, za krivična djela sa elementima organizovanog kriminala i korupcije ili za krivična djela za koja je propisana kazna najmanje pet godina zatvora, ili 5. je davao podatke i informacije, omogućavao uvid u podatke i informacije do kojih je došao u vršenju ili povodom vršenja policijskih poslova neovlašćenim licima.”

Svjedočila je cjelokupna crnogorska javnost poslednjem predmetu koje je sprovelo Specijalno državno tužilaštvo zajedno sa Specijalnim policijskim odjeljenjem, u kojem je utvrđena sprega nosilaca najviših državnih funkcija, policijskih službenika, tužilaštva i organizovanih kriminalnih grupa, koji su koristili nezakoniti uticaj na sredstva javnog informisanja u cilju kriminalnog djelovanja, hibridnog djelovanja i uticaja na izmjenu percepcije javnog mijenja, u kojem je skinuta oznaka tajnosti radi javnog interesa.