Kremlj upozorava Jermeniju o gasu

Rusija je ponovo upozorila Jermeniju da bi približavanje Evropskoj uniji moglo imati ozbiljne ekonomske posljedice, uključujući gubitak povlašćenih cijena ruskog gasa. Prema pisanju agencije APA, iz Kremlja je poručeno da Jerevan neće moći istovremeno zadržati privilegije članstva u Evroazijskoj ekonomskoj uniji (EAEU) i potpuno se okrenuti Evropskoj uniji.

Ova izjava dolazi u trenutku kada Jermenija intenzivira političke i ekonomske veze sa Briselom, što dodatno zaoštrava odnose sa Moskvom. Ruski zvaničnici posljednjih mjeseci sve otvorenije kritikuju spoljnopolitički kurs jermenskog premijera Nikola Pašinjana, optužujući vlasti u Jerevanu da se udaljavaju od tradicionalnog savezništva sa Moskvom.

Portparolka ruskog Ministarstva spoljnih poslova Marija Zaharova ranije je izjavila da će sadašnja politika Jermenije „neizbježno dovesti do uključivanja u antirusku liniju Brisela“. Analitičari navode da je pitanje gasa jedno od glavnih sredstava pritiska koje Rusija ima prema Jermeniji. Ruski predsjednik Vladimir Putin nedavno je podsjetio da Moskva Jermeniji prodaje gas po cijeni od oko 177 dolara za 1.000 kubnih metara, dok su cijene u Evropi višestruko veće.

Uprkos pritiscima iz Moskve, Jermenija posljednjih godina ubrzano razvija saradnju sa Evropskom unijom. Početkom maja u Jerevanu je održan prvi samit EU-Jermenija, na kojem su potpisani sporazumi o povezivanju u oblasti energetike, saobraćaja i digitalne infrastrukture. Evropska komisija tada je saopštila da želi produbiti bezbjednosnu i ekonomsku saradnju sa Jermenijom.

Premijer Pašinjan sve češće govori o potrebi „diversifikacije spoljne politike“, dok dio jermenske javnosti smatra da Rusija nije zaštitila interese Jermenije tokom sukoba sa Azerbejdžanom u Nagorno-Karabahu 2020. i 2023. godine. Upravo ti događaji značajno su oslabili povjerenje između dvije tradicionalno bliske države.

Rusija je i dalje glavni snabdjevač Jermenije prirodnim gasom preko kompanije „Gazprom Jermenia“, koja kontroliše domaću gasnu mrežu. Stručnjaci upozoravaju da bi eventualno povećanje cijena energenata moglo ozbiljno pogoditi jermensku ekonomiju, koja i dalje snažno zavisi od ruskog tržišta i trgovine unutar Evroazijske ekonomske unije.

Istovremeno, dio jermenskih političara tvrdi da Moskva koristi energente kao političko sredstvo pritiska kako bi spriječila približavanje zemlje Zapadu. Predsjednik jermenskog parlamenta ranije je upozorio da bi Jermenija mogla čak razmotriti izlazak iz pojedinih ruskih integracionih saveza ukoliko Moskva nastavi sa ekonomskim pritiscima.