Zašto Sjedinjene Američke Države ne napadaju Sjevernu Koreju

Analiza pokazuje da stabilnost država poput Sjeverne Koreje nije određena samo posjedovanjem nuklearnog oružja, već i kombinacijom vojno-strateških, geopolitičkih i unutrašnjepolitičkih faktora. Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Trump i lider Sjeverne Koreje Kim Jong Un su se sastali u demilitarizovanoj zoni koja dijeli Južnu i Sjevernu Koreju 30. juna 2019. godine.

U region su stigla dva američka nosača aviona, a Trump je poručio Sjevernoj Koreji da joj neće biti dozvoljeno da posjeduje nuklearno oružje, upozoravajući da bi njen lider mogao da se suoči sa 'vatrom i besom' Washingtona, što bi potpuno uništilo zemlju. Ova izjava se osvrće na događaje od prije devet godina kada je Trump pokušao da zastraši Kim Jong Una. Godinu dana kasnije, Trump i Kim su se rukovali u Singapuru, a potom se sastali još dva puta.

Sjeverna Koreja je razvila nuklearnu bombu, a vrhovni vođa Irana, ajatolah Ali Hamnei, je 2003. godine izdao fetvu protiv proizvodnje, posjedovanja i upotrebe nuklearnog oružja. Iste godine, Sjeverna Koreja je napustila Ugovor o neširenju nuklearnog oružja i počela prerađivanje plutonijuma, koji je ključan za proizvodnju nuklearnog oružja. Od 1952. godine, Sjeverna Koreja je sarađivala u nuklearnim istraživanjima sa Sovjetskim Savezom.

U oktobru 2006. godine izvršena je prva nuklearna proba male snage, dok je program nuklearne energije u Iranu započeo pod šahom Mohamedom Rezom Pahlavijem uz podršku Zapada. Sjedinjene Američke Države i Iran su 1957. godine potpisali sporazum o nuklearnoj saradnji poznat kao 'Atom za mir'. Tada su Teheran i Pjongjang započeli saradnju tokom iransko-iračkog rata 1980-ih, kada je Sjeverna Koreja otvoreno snabdijevala Iran oružjem, uključujući tenkove i rakete.

U to vrijeme, iranski predsjednik Hamnei je tokom posjete Pjongjangu 1989. godine izjavio: 'Protivimo se prijetnjama američkog imperijalizma, rame uz rame sa vladom i pobjedničkim korejskim narodom. Za uzvrat možete računati na našu podršku.' Sjedinjene Američke Države su 2001. godine, pod vođstvom predsjednika Georgea Busha mlađeg, nazvale Iran i Sjevernu Koreju 'osovinom zla'. Od tada, obje zemlje su pod međunarodnim sankcijama, dok je Irak postao nestabilna država nakon invazije SAD-a 2003. godine.

Danas, Sjeverna Koreja posjeduje oko pedeset atomskih bombi, a prema zapadnim izvorima, ima materijal za još 40. U 2017. godini, izvela je mnogo snažniju hidrogensku bombu. Analitičari smatraju da Kim, kao dominantna figura u Sjevernoj Koreji, ima kapacitet da upotrijebi nuklearne snage. Odnos Sjedinjenih Američkih Država prema Sjevernoj Koreji i Iranu može se opisati kao cinizmi u politici kontrasta.

Tokom februara, dok su Amerikanci pregovarali sa Iranom o nuklearnom programu, u Pjongjangu je održan 9. kongres Radničke partije Koreje. Kim je sa kongresa poručio da je stranka čvrsto posvećena jačanju nuklearne energije i proširenju nuklearnih kapaciteta. Mnogi analitičari smatraju da će Sjedinjene Američke Države i druge članice 'nuklearnog kluba' morati, prije ili kasnije, priznati nuklearni status Sjeverne Koreje.

Kim je predložio Trumpu da to učini odmah, naglašavajući da ukoliko se Sjedinjene Američke Države odreknu svoje politike konfrontacije, neće biti razloga za nesuglasice. Postoji nagađanja da bi Trump mogao tokom posjete Pekingu 14. i 15. maja da se sastane sa Kimom. Kim je rekao da ima dobra sjećanja na prethodne sastanke i da je izbor na predsjedniku SAD-a: 'Bilo da se radi o mirnom suživotu ili beskrajnim sukobima, spremni smo za sve.'

Trenutno ne postoje pregovori između Sjedinjenih Američkih Država i Sjeverne Koreje, a neki smatraju da su ti pregovori Trumpu nepotrebni. Sjeverna Koreja nikada neće odustati od svog nuklearnog i raketnog programa, koji je 2022. godine uvršten u državni ustav. Kim je naveo da je jedini uslov za Sjedinjene Američke Države ukidanje sankcija koje je Savjet bezbjednosti UN-a uveo Sjevernoj Koreji.

Nuklearno oružje se smatra ozbiljnim pitanjem i ima značajan potencijal za odvraćanje neprijateljskih namjera. Ako se nuklearno oružje doživljava kao ključno sredstvo za politički opstanak, ne bi trebalo štedjeti sredstva za njegovo sticanje. Primjeri Pakistana i Sjeverne Koreje pokazuju vrijednost atomskog programa. Tokom svoje istorije, Socijalistička Jugoslavija je provodila nulti bilateralan nuklearni program, ali je on prekinut zbog visokih troškova i unutrašnjih političkih podjela.

Prema nekim izvorima, u februaru 2025. godine, lideri Korpsa čuvara Islamske revolucije (KČIR) su molili ajatolaha Hamnei da preispita fetvu u svjetlu Trumpovog povratka u Bijelu kuću. Jedan od Hamneijevih savjetnika, Kamal Harazi, izjavio je da je fetva jedina prepreka za izgradnju nuklearnog potencijala. 'Ako se Iran suoči sa egzistencijalnom prijetnjom, nećemo imati drugog izbora nego da prilagodimo našu vojnu doktrinu', rekao je Harazi.

Sjevernokorejski presedan je stvorio 'surovu šalu' sa Iranom. Sjeverna Koreja sa nuklearnim oružjem i interkontinentalnim raketama predstavlja upozorenje protivnicima Irana da ne dozvole da postane nova Sjeverna Koreja. U prošlosti su Sjedinjene Američke Države razmatrale vazdušne napade na sjevernokorejski reaktor, ali su odustale zbog mogućih gubitaka u Seulu, koji se nalazi samo 50 kilometara od granice sa Sjevernom Korejom.

U intervjuu iz Beograda, bivši ambasador Republike Koreje rekao je da bi u slučaju sukoba moglo stradati 10 miliona ljudi. Uz 'Seul kao taoca', postoje značajne razlike između sjevernokorejskog i mogućeg iranskog nuklearnog programa. Sjeverna Koreja nije samo de facto nuklearna sila već je kontinuirano razvijala rakete raznih dometa. Uz to, Sjeverna Koreja posjeduje hemijsko i biološko oružje, kao i konvencionalno naoružanje.

Rusija i Kina su prodavale oružje Iranu, ali nisu pristale da budu strateški garant iranskog nuklearnog programa. Geografski kontekst je također bitan, jer je Sjeverna Koreja između američkog saveznika Južne Koreje i velikih nuklearnih sila, Rusije i Kine. Sukobi između SAD-a i Kine teško da se mogu zamisliti bez učešća Sjeverne Koreje, što se pokazalo tokom Korejskog rata.