Budućnost Crne Gore: Raskid sa naslijeđenim politikama kao jedini put naprijed

Crna Gora se suočava s ozbiljnim izazovima dvadeset godina nakon obnove nezavisnosti, a budućnost države može imati smisla samo uz raskid sa naslijeđenim politikama. Država je pretvorena u partijski i lični plijen, dok su alternativne snage sistematski urušavane. Bez reanimirane progresivističke manjine, Crna Gora ne može dobiti novu šansu.

Početak promjena datira od januara 1989. godine, kada je Miloševićev nacionalistički režim u Crnoj Gori izveo ulični puč, smjenjujući projugoslovensku komunističku vlast. Uz podršku obmanutih građana, u Titogradu je instalirano vazalno crnogorsko rukovodstvo, čime je Crna Gora izgubila federalnu suverenost koju je imala u socijalističkoj Jugoslaviji. Bivši komunisti su se preobrazili u poslugu srpskog nacionalizma, najavljujući obmanjujuće reforme.

Radeći pod vođstvom Miloševića, Crna Gora je postala dijelom agresorske beogradske politike, a novoformirana država (SR Jugoslavija) ubrzo potpada pod međunarodne sankcije. Progresivna, suverenistička i prozapadna politička manjina bila je nemoćna da se suprotstavi ideološkoj većini koja je predstavljala instrument beogradskog šovinizma, što je rezultiralo političkim, pravnim, ekonomskim i kulturnim sunovratom.

Tek nakon rascjepa u DPS-u, stvoreni su uslovi za postepeni otklon od najmalignije evropske politike. Đukanovićev konvertitski DPS, uz podršku suverenističkih partija, preuzima vlast i počinje da vodi politiku koja se orijentiše prema Zapadu. Na referendumu 21. maja 2006. godine, suverenistička politika osvaja legitimnu većinu, obnavljajući crnogorsku državu kao prozapadnu i demokratsku republiku.

Ipak, problem nastaje kada režim pod Đukanovićem počinje da tretira državu kao partijski plijen, dok su alternativne političke grupe brzo urušavane. Postreferendumska politika je bila između evroatlantske orijentacije i regresivne unutrašnje politike, što je dovelo do jačanja partitokratije, korupcije i organizovanog kriminala.

Dok su se vlasti srasle sa državom, postoje malobrojne prozapadne političke grupe koje se bore za demokratsku transformaciju društva. U trenutku kada je Đukanovićev DPS prekinuo proces evropskih integracija, stvoreni su uslovi za njegov poraz na izborima 2020. godine. Opoziciju su preuzele ideološki srodne političke snage, što je dovelo do političkog rasula u Crnoj Gori.

U narednom periodu, Crna Gora mora da se okrene prema progresivnoj i marginalizovanoj političkoj manjini koja je uvijek postojala i bila ispred svog vremena. Bez odlučne manjine, nezavisna Crna Gora bi bila podložna malignim uticajima, a budućnost može imati smisla samo kroz otklon od iskompromitovane političke klase.