Kina naoružava Iran usred primirja

Američke obavještajne službe imaju saznanja da se Kina sprema da u narednih nekoliko sedmica isporuči Iranu nove sisteme protivvazdušne odbrane, navode tri izvora upoznata s najnovijim procjenama. Ovaj potez bi bio provokativan, s obzirom na to da je Peking tvrdio kako je pomogao u posredovanju u krhkom primirju koje je ranije ove sedmice zaustavilo rat između Irana i SAD-a.

Uz to, predsjednik Donald Tramp trebalo bi da posjeti Kinu početkom narednog mjeseca radi razgovora s kineskim predsjednikom Si Đinpingom, piše CNN. Obavještajni podaci takođe sugerišu da Iran možda koristi primirje kao priliku za obnovu zaliha određenih sistema naoružanja uz pomoć ključnih stranih partnera.

Dva izvora su za CNN rekla da postoje naznake kako Peking radi na preusmjeravanju pošiljki preko trećih zemalja kako bi prikrio njihovo pravo porijeklo. Peking navodno šalje prenosne protivvazdušne sisteme. Sistemi koje se Peking sprema poslati su protivvazdušni raketni sistemi koji se ispaljuju s ramena, poznati kao MANPADS, navode izvori. Takvi sistemi predstavljali su asimetričnu prijetnju američkim vojnim avionima na malim visinama tokom petonedjeljnog rata i mogli bi to ponovo postati ako se primirje raspadne.

Portparol kineske ambasade u Vašingtonu izjavio je: 'Kina nikada nije isporučivala oružje nijednoj strani u sukobu; navedene informacije su neistinite.' On je dodao: 'Kao odgovorna velika sila, Kina dosljedno ispunjava svoje međunarodne obaveze. Pozivamo američku stranu da se uzdrži od iznošenja neutemeljenih optužbi, zlonamjernog povezivanja i senzacionalizma.' Ranije ove sedmice, portparol ambasade rekao je za CNN da Peking, otkako je počeo rat između SAD-a, Izraela i Irana, 'radi na postizanju primirja i okončanju sukoba.'

Tramp je na konferenciji za medije u ponedjeljak nagovijestio da je borbeni avion F-15, oboren iznad Irana prošle sedmice, pogođen 'ručnim raketnim sistemom s ramena, raketom koja traži toplotu'. Iran je, s druge strane, saopštio da je za obaranje aviona koristio 'novi' sistem protivvazdušne odbrane, ne navodeći više detalja. Nije jasno da li je taj sistem bio kineske proizvodnje.

Isporuka sistema MANPADS Iranu označila bi eskalaciju kineske podrške toj zemlji otkako su SAD i Izrael u februaru pokrenuli zajedničku vojnu kampanju. Kineske kompanije su nastavile da Iranu prodaju sankcionisanu tehnologiju dvostruke namjene koja omogućava nastavak proizvodnje oružja i unapređenje navigacionih sistema, rekli su izvori, ali bi direktan prenos oružanih sistema od strane kineske vlade predstavljao novi nivo pomoći.

Očekuje se da će se Tramp sastati sa Sijem sljedećeg mjeseca u Pekingu, a Bijela kuća je u srijedu saopštila da su vođeni razgovori na visokom nivou između SAD-a i Kine dok su se ranije ove sedmice odvijali pregovori o primirju s Iranom. Jedan od izvora upoznatih s obavještajnim podacima rekao je da Kina ne vidi stratešku vrijednost u otvorenom ulasku u sukob i pokušaju zaštite Irana od SAD-a i Izraela, za šta znaju da bi bilo neizvodljivo.

Umjesto toga, Peking se pokušava pozicionirati kao trajni prijatelj Irana — od čije nafte u velikoj mjeri zavisi — dok istovremeno ostaje spolja neutralan kako bi mogao zadržati mogućnost poricanja nakon završetka rata. Izvori navode da bi Kinezi takođe mogli tvrditi da su sistemi protivvazdušne odbrane odbrambene, a ne napadačke prirode, čime se njihova podrška razlikuje od ruske. Moskva, kako je izvijestio CNN, pruža podršku iranskom režimu tokom cijelog rata kroz razmjenu obavještajnih podataka koji su pomogli Iranu da proaktivno cilja američke snage i imovinu na Bliskom istoku.

Iran dugo ima uspostavljene vojne i ekonomske odnose s Kinom i Rusijom. Teheran je u velikoj mjeri pomagao Rusiji u ratu protiv Ukrajine isporukom dronova Šahed, a takođe prodaje Kini većinu svoje nafte koja je pod sankcijama.