Preuzimanje nezavisnih medija u Srbiji

Odluka o smjeni direktora televizije N1 Igora Božića, koju je donio Brent Sadler, predstavlja ozbiljan signal da su vlasti, u koordinaciji sa novim vlasničkim strukturama, ušle u završnu fazu uspostavljanja kontrole nad jednim od posljednjih preostalih stubova nezavisnog informisanja u Srbiji, saopštila su novinarska i medijska udruženja i sindikati.

Oni su upozorili međunarodnu i javnost u Srbiji na "dramatičnu eskalaciju pritisaka i pokušaja potpunog preuzimanja nezavisnih medija" u toj državi. Smjena Božića se ne može posmatrati kao izolovana kadrovska promjena, već kao početak "šireg procesa smjena, pritisaka i restrukturiranja unutar redakcija u okviru Adria News Networka".

„Posebno zabrinjava činjenica da su i sami zaposleni, preko Sindikata 'Nezavisnost' u N1 i Forbes Srbija, javno saopštili da razrješenje Igora Božića ne vide kao usamljen potez, već kao početak procesa koji može ugroziti buduću organizaciju rada, otvoriti prostor za nove kadrovske odluke i uticati na uređivačku nezavisnost. Sindikat je zbog toga zatražio hitan sastanak sa rukovodstvom i pisane garancije da ne postoji plan za smanjenje broja zaposlenih i ugrožavanje postojeće uređivačke nezavisnosti“, navodi se u saopštenju.

Ova jasno iskazana zabrinutost zaposlenih dodatno potvrđuje razloge za zabrinutost medijskih i novinarskih organizacija. Ovaj razvoj događaja mora se sagledati i u kontekstu ranije objavljenih informacija, uključujući navode i snimke koji ukazuju na direktnu komunikaciju između državnog preduzeća Telekom Srbija i predstavnika United Group, u kojima se pominju pritisci u vezi sa smanjenjem obima rada i promjenama u upravljačkoj strukturi. Ovi navodi ukazuju na postojanje koordinisane strategije usmjerene ka neutralizaciji uređivačke nezavisnosti“, dodaje se u saopštenju.

Ukazali su da bi Srbija, ukoliko dođe do promjene uređivačke politike tih medija, ostala bez većeg dijela nezavisne medijske scene. Takav scenario predstavljao bi dramatično sužavanje prostora za profesionalno, kritičko i pluralističko informisanje građana, sa nesagledivim posljedicama po javni interes i demokratski poredak.

„Ovi procesi se odvijaju u kontekstu produbljene političke i društvene krize, obilježene rastućim represivnim mjerama, hapšenjima, policijskom brutalnošću i sistematskim suzbijanjem osnovnih prava i sloboda. U takvim okolnostima, nezavisni mediji predstavljaju jedan od posljednjih mehanizama javne kontrole i odgovornosti vlasti“, ukazuju u saopštenju.

Oni posebno ističu da se sve ovo dešava uoči izbora u Srbiji. Održavanje izbora u uslovima u kojima ne postoji prostor za kritičko novinarstvo, alternativne političke glasove i informisanu javnu debatu, dovodi u pitanje njihovu regularnost i demokratski legitimitet.

Novinarske i medijske organizacije i sindikati pozvali su Evropsku uniju, OEBS, Ujedinjene nacije i sve relevantne međunarodne aktere da hitno i odlučno reaguju. „Praćenje situacije više nije dovoljno. Neophodno je neposredno angažovanje i korišćenje svih dostupnih političkih i diplomatskih mehanizama kako bi se spriječilo dalje urušavanje medijskih sloboda i zaštitili novinari i mediji koji su pod pritiskom“, poručuju.

Izostanak odlučne reakcije u ovom trenutku omogućio bi "dovršavanje procesa medijskog zarobljavanja" u Srbiji. U takvom okruženju, vlasti bi ostale bez ikakvog nadzora, što bi otvorilo prostor za dalje gušenje kritičkog mišljenja i urušavanje demokratskih institucija”, zaključuje se u saopštenju koje potpisuju: Asocijacija medija (AM), Asocijacija onlajn medija (AOM), Nezavisno društvo novinara Vojvodine (NDNV), Nezavisno udruženje novinara Srbije (NUNS), Poslovno udruženje Asocijacija lokalnih i nezavisnih medija „Lokal Pres“, Slavko Ćuruvija fondacija, Granski sindikat kulture, umetnosti i medija „Nezavisnost“ i Asocijacija nezavisnih elektronskih medija (ANEM).