Sve opštine u Crnoj Gori moraju da slave Dan nezavisnosti

Ove godine 21. maj postaje više od jubileja. Postaje test za opštine, za političke partije i za državu u cjelini. Test da li je Crna Gora zaista konsolidovana kao nezavisna država ili je njena državnost i dalje predmet političkih kalkulacija. Zato sve opštine u Crnoj Gori moraju da slave Dan nezavisnosti. Ne zbog protokola. Ne zbog forme. Već zbog suštine. Jer država koja se ne slavi počinje da se dovodi u pitanje.

Ovogodišnje obilježavanje 21. maja, jubilarnog Dana nezavisnosti, koji simbolizuje dvije decenije obnovljene državnosti Crne Gore, otvorilo je pitanje koje daleko prevazilazi protokol, logistiku ili „planiranje događaja“. To nije tehničko pitanje. To je civilizacijsko pitanje. Jer, odnos prema Danu nezavisnosti nije odnos prema jednom datumu u kalendaru. To je odnos prema državi. Zato je neprihvatljivo da pojedine opštine, poput Herceg Novog, na čijem je čelu kadar Demokratske Crne Gore Stevan Katić, inače lično građanski orijentisan, saopštavaju da proslava „nije u planu“. Time se šalje poruka koja nadilazi lokalni kontekst: državnost Crne Gore nije zajednička vrijednost svih građana i svih institucija. A to je opasno.

Još gori je slučaj predsjednika opštine Pljevlja Darija Vraneša, apologete „srpskog sveta“, koji je, uz posprdno obrazloženje da „nema zainteresovanih“, odlučio da ignoriše obilježavanje dvije decenije nezavisnosti. Takvo obrazloženje je duboko ponižavajuće za samu ideju države i Vraneš želi očigledno da Pljevlja budu van Crne Gore. Jer, ako nema „zainteresovanih“ za državni praznik, a slave se praznici drugih država, onda po toj logici Pljevlja treba da budu u sastavu te druge države. Upravo je takav odnos imao i konkretne političke posljedice: skandalozna objava Vraneša tim povodom bila je, želimo da vjerujemo, okidač da Pokret Evropa sad napusti vlast u Pljevljima. To jasno pokazuje da ignorisanje državnih vrijednosti ne ostaje bez političkog epiloga.

U tom kontekstu, nije neosnovano pitanje da li bi se i Stevan Katić mogao naći u sličnoj situaciji ukoliko nastavi sa pristupom koji relativizuje značaj ovog državnog praznika. Dodatno, ovakav stav nosi i šire političke implikacije. Već se u javnom prostoru i od političkih oponenata mogu čuti ocjene da bi zbog ovakvog pristupa Demokrate mogle dobiti oreol desničarske, pa čak i proruski orijentisane političke strukture. Bez obzira na političke motive takvih kvalifikacija, sama činjenica da se one pojavljuju govori o reputacionom riziku koji ovakve odluke proizvode i za pojedince i za partije koje pretenduju na građanski i evropski profil.

Nasuprot tome, primjer Kotora, gdje je predsjednik opštine Vladimir Jokić potvrdio organizaciju svečanog programa, pokazuje da je moguće razumjeti i poštovati državne simbole i praznike, bez obzira na političke razlike. I dječje nadgornjavanje i slikanje sa Katićem da bi se navodno dokazalo da ne postoje frakcije u Demokratama (iako dva predsjednika opštine u roku od 24 h iznose različite stavove o krucijalnom pitanju) ne mogu promijeniti pozitivan stav o Jokiću. Upravo u toj razlici leži suština problema: pitanje Dana nezavisnosti postalo je ogledalo političkih odnosa unutar same vlasti, ali i test zrelosti lokalnih uprava.

Jer, svaka opština u Crnoj Gori nije samo administrativna jedinica, ona je dio državnog sistema. A država se ne priznaje selektivno. Zato je opasna teza da lokalne vlasti mogu „birati“ koje će državne praznike obilježavati. Takav pristup vodi ka relativizaciji temelja na kojima počiva Crna Gora kao moderna, međunarodno priznata država. Ovdje dolazimo i do šire dimenzije problema. Ovo pitanje je već internacionalizovano. Nije slučajno što je evropska komesarka za proširenje Marta Kos, tokom razgovora sa crnogorskim zvaničnicima, direktno pitala zašto tri grada, Nikšić, Pljevlja i Herceg Novi, ne obilježavaju najvažniji državni jubilej.

To pitanje određuje i političku sudbinu Marka Kovačevića za koga još ne znamo kako je odgovorio na upit Marte Kos zašto ne slavi Dan nezavisnosti. Možete li hipotetički zamisliti situaciju da gradonačelnici Denvera ili Čikaga kažu da neće slaviti 4. jul Dan američke nezavisnosti? Posebno zabrinjava što se, prema dostupnim informacijama, čak i unutar Demokrata otvara pitanje različitih pristupa ovom problemu. Najava jedne visoke funkcionerke te partije da će pokušati da utiče na odluku u Herceg Novom govori da ovo nije samo lokalni problem, već i pitanje političke profilacije. Jer, partija koja, kako se makar predstavlja u javnosti, pretenduje da bude stub evropske i građanske Crne Gore ne može sebi dozvoliti ambivalentan odnos prema njenom najvažnijem državnom prazniku.

U tom smislu, 21. maj ove godine postaje više od jubileja. Postaje test za opštine, za političke partije i za državu u cjelini. Test da li je Crna Gora zaista konsolidovana kao nezavisna država ili je njena državnost i dalje predmet političkih kalkulacija. Zato sve opštine u Crnoj Gori moraju da slave Dan nezavisnosti. Ne zbog protokola. Ne zbog forme. Već zbog suštine. Jer država koja se ne slavi počinje da se dovodi u pitanje.