NATO bez SAD: Moguće promjene u vojnoj alijansi

Predsjednik Sjedinjenih Država Donald Tramp više puta je zaprijetio izlaskom iz NATO saveza, najnovije u srijedu, frustriran nedostatkom podrške evropskih država u američko-izraelskom ratu protiv Irana. Ove prijetnje potkopavaju unutrašnju jedinstvenost alijanse, koja je osnovana nakon Drugog svjetskog rata za očuvanje mira u Evropi.

Ivo Dalder, bivši američki ambasador pri NATO-u, ističe da su sumnje u posvećenost SAD alijansi sve jače. "Teško je vidjeti kako će bilo koja evropska zemlja sada biti u stanju i spremna da vjeruje Sjedinjenim Državama da će joj priteći u odbranu," rekao je.

U obraćanju naciji, Tramp nije pomenuo NATO, ali visoki evropski zvaničnik smatra da većina Evropljana više ne vidi član 5, obavezu kolektivne odbrane, kao nešto što ima stvarnu težinu. Sjedinjene Države su, prema tom zvaničniku, postale deo problema globalnog nereda.

Francuski predsjednik Emanuel Makron naglašava da Tramp svojim prijetnjama podriva NATO. "Ako svakodnevno stvarate sumnju u svoju posvećenost, time ga podrivate iznutra," rekao je Makron.

Državni sekretar Marko Rubio također je upozorio na moguće preispitivanje odnosa sa NATO-om, naglašavajući da "bez Sjedinjenih Država nema NATO-a". Međutim, mnogi stručnjaci su skeptični. Evropa sada izdvaja više novca za vojsku, a visoki evropski zvaničnici smatraju da bi NATO mogao opstati čak i bez američkih vojnika.

Prema procjenama, Evropi bi moglo biti potrebno dodatnih 300.000 vojnika i povećanje vojne potrošnje od najmanje 290 milijardi dolara godišnje kako bi se odvratila ruska agresija.

Tramp je više puta naglašavao važnost američkog nuklearnog kišobrana, ali evropske države razmatraju alternative, uključujući proširenje vlastitih nuklearnih arsenala. Britanija i Francuska razgovaraju o jačanju svojih nuklearnih kapaciteta, dok se osjeća potreba za većim vojno-strategijskim partnerstvima unutar Evrope.

U svjetlu Trampovih odluka, uključujući bombardovanje Irana bez konsultacija, mnogi analitičari smatraju da se Evropi nameće izbor između autonomije i zavisnosti od SAD-a. Britanski premijer Kir Starmer poziva na jačanje odnosa sa Evropom, naglašavajući potrebu za bližim partnerstvom.

Na kraju, bivši američki ambasador pri NATO-u, Nikolasa Berns, ističe da bi povlačenje iz saveza bilo katastrofalno za Ameriku kao globalnu silu, naglašavajući važnost NATO-a kao odbrambenog saveza.