Inicijativa Crkve i Vlade Srbije za osnivanje univerziteta

Srpska pravoslavna crkva 3. aprila najavila je osnivanje novog Univerziteta Sveti Sava u saradnji sa Vladom Srbije, što je izazvalo brojne kontroverze i kritike zbog mogućeg kršenja Ustava. Memorandum o saradnji usvojen je dan ranije na sjednici Vlade, ali nisu navedeni jasni ciljevi osnivanja univerziteta, niti da li će biti državna ili privatna ustanova, s obzirom na to da isključivo vlada može formirati državne univerzitete.

Iz Vlade su za Radio Slobodna Evropa (RSE) rekli da će, nakon potpisivanja Memoranduma, započeti razgovore o detaljima osnivanja. Biljana Stojković, profesorka Biološkog fakulteta u Beogradu, ocjenjuje da je ovaj korak protivustavan jer se udružuju crkvena i državna vlast u sekularnoj državi, što se kosi sa Ustavom Srbije.

Najava o osnivanju nove visokoškolske ustanove dolazi u trenutku kada vlast optužuje državni Univerzitet za smrt studentkinje koja je pronađena mrtva ispred Filozofskog fakulteta u Beogradu. Ova situacija dovela je do policijskih pretresa na fakultetu, a dio akademske zajednice smatra to zloupotrebom tragedije kako bi se ograničila autonomija Univerziteta.

Informacija o potpisivanju Memoranduma sa SPC saopštena je 2. aprila, a prema tvrdnjama crkve, ova inicijativa je rezultat višegodišnje brige za prosvećivanje naroda. Međutim, Vukašin Milićević, teolog i bivši docent, ističe da je sporno što bi privatni univerzitet mogao biti finansiran iz budžeta Republike Srbije, navodeći da SPC ne može osnivati državne ustanove.

Detalji o fakultetima koji bi bili osnovani unutar novog Univerziteta Sveti Sava nisu poznati, a postavlja se pitanje da li će Pravoslavni bogoslovski fakultet preći pod njegovo okrilje. Milićević smatra da bi to predstavljalo pravno nasilje budući da je taj fakultet državna ustanova sa tradicijom dužom od 100 godina.

Inicijativa se oglašava u trenutku kada se policija bavi istragom o smrti studentkinje, dok su vlasti optužile akademsku zajednicu za političke ambicije tokom blokada koje su uslijedile. U međuvremenu, vlasti su pokušale da izmijene zakone koji bi omogućili stranim fakultetima da otvaraju ispostave u Srbiji bez akreditacije, što bi moglo dodatno ugroziti obrazovni sistem.

Biljana Stojković naglašava da sve ove akcije jasno ukazuju na namjeru vlasti da uništi obrazovanje, dok se akademska zajednica okuplja oko inicijative 'Pobunjeni univerzitet' kako bi se protivila ovim promjenama. Ova situacija ukazuje na sve veću napetost između vlasti i akademske zajednice u Srbiji.